تحلیل وضعیت موجود و مطلوب یادگیری یادگیرنده محور در مدارس

در چشم انداز جهانی آموزش و پرورش، یادگیری یادگیرنده محور به عنوان پارادایم مسلط قرن بیست ویکم برای پرورش شهروندانی خلاق، خودراهبر و توانمند شناخته می شود که می توانند با چالش های پیچیده فردی و اجتماعی روبرو شوند. این رویکرد که در آن دانش آموز از حالت منفعل خارج شده و به سازنده فعال دانش تبدیل می شود، بر پایه اصولی چون توجه به تفاوت های فردی، ارتباط یادگیری با تجربیات واقعی زندگی، تقویت مهارت های فراشناختی و ایجاد محیطی مشارکتی استوار است. با وجود این تصویر آرمانی و مطلوب، وضعیت موجود حاکم بر بسیاری از مدارس، به ویژه در نظام های آموزشی متمرکز، فاصله ای چشمگیر با این ایده آل نشان می دهد. بیان مساله اصلی این مقاله بر تحلیل همین شکاف میان «وضعیت موجود» و «وضعیت مطلوب» استوار است. در وضعیت موجود، عموما شاهد سلطه الگوهای معلم محور، تاکید بر محفوظات، ارزشیابی های کمی مبتنی بر حافظه، برنامه های درسی ثابت و یکسان ساز، و کلاس های درس مبتنی بر نظم انفعالی هستیم. در مقابل، وضعیت مطلوب، محیطی پویا را ترسیم می کند که در آن برنامه درسی انعطاف پذیر است، ارزشیابی به عنوان بخشی از فرآیند یادگیری و به صورت کیفی-توصیفی انجام می شود، معلم نقش تسهیل گر و راهنما دارد و فضای کلاس امکان جست وجو، collaboration و شکوفایی استعدادهای متنوع را فراهم می آورد. این شکاف عمیق نه تنها کارایی آموزشی را کاهش داده، بلکه به کاهش انگیزه و خلاقیت در میان معلمان و دانش آموزان منجر شده است. بنابراین، تحلیل نظام مند این دو وضعیت و شناسایی عواملی که این فاصله را ایجاد یا تداوم می بخشند، گامی ضروری برای طراحی نقشه راهی واقع بینانه و تدوین راهبردهای عملی برای گذار تدریجی و موثر از شرایط کنونی به سوی شرایط ایده آل محسوب می شود.

کلیدواژه ها:

یادگیری یادگیرنده محور ، وضعیت موجود ، وضعیت مطلوب ، شکاف اجرایی ، تحول در مدارس