فرصت های نوظهور، چالش ها و پیامدهای اجتماعی هوش مصنوعی در فرآیند آموزش و یادگیری مدارس

مدرسه به عنوان نهادی کلاسیک و بنیادین، در عصر هوش مصنوعی با موقعیتی پارادوکسیکال و در عین حال سرنوشت ساز مواجه شده است. اهمیت این واکاوی از آنجا نشات می گیرد که مدرسه در تقاطع فشارهای فناورانه و انتظارات اجتماعی قرار دارد و ناتوانی در درک این تعامل پیچیده می تواند به حاشیه رانی یا از کارافتادگی تدریجی آن بینجامد. بیان مسئله محوری این مقاله بر این فرض استوار است که مواجهه مدرسه با هوش مصنوعی، صرفا یک فرآیند فنی ادغام ابزارهای جدید نیست، بلکه صحنه ای است برای تعامل و تقابل سه نیروی به هم تنیده: فرصت های آموزشی انقلابی، موانع ساختاری ریشه دار و تحولات اجتماعی گسترده. از یک سو، فرصت هایی چون خلق محیط های یادگیری هوشمند و پاسخگو، امکان ردیابی دقیق پیشرفت و ارائه حمایت شخصی برای هر دانش آموز، و آزادسازی وقت معلم برای تمرکز بر تسهیلگری و مربیگری، تصویری آینده نگرانه ترسیم می کنند. از سوی دیگر، موانع ساختاری عمیقی مانند زیرساخت های فنی ناکافی، نبود قوانین و استانداردهای شفاف، مقاومت نهادی در برابر تغییر الگوهای مدیریتی و آموزشی، و کمبود شدید سواد دیجیتالی در میان ذی نفعان، تحقق این فرصت ها را به چالش می کشد. این تقابل، در بستری از تحولات اجتماعی گسترده تر رخ می دهد؛ از جمله بازتعریف مفهوم سواد، تغییر ماهیت مشاغل، نگرانی های فزاینده درباره عدالت آموزشی و شکاف دیجیتالی، و انتظارات جدید جامعه از خروجی های نظام تعلیم و تربیت. بنابراین، این مقاله در پی واکاوی این تعامل سه گانه و پیچیده است تا نشان دهد آینده مدرسه در گرو رویکردی استراتژیک و جامع نگر است که به جای تمرکز صرف بر فناوری، به طور همزمان به بهره گیری هوشمندانه از فرصت ها، بازطراحی آگاهانه ساختارها و هدایت تحولات اجتماعی در جهت تقویت نقش انسان ساز مدرسه بیندیشد.

کلیدواژه ها:

مدرسه ، هوش مصنوعی ، فرصت های آموزشی ، موانع ساختاری ، تحولات اجتماعی