از حفظ کردن تا فهمیدن؛ تغییر پارادایم یادگیری در مدرسه

نظام های آموزشی سنتی سال ها بر انتقال دانش به صورت حفظی و انباشت اطلاعات تاکید داشته اند؛ رویکردی که اگرچه در کوتاه مدت به بازتولید محفوظات منجر می شود، اما در بلندمدت توانایی تحلیل، حل مسئله، تفکر انتقادی و یادگیری پایدار را در دانش آموزان تضعیف می کند. تحولات شتابان علمی، فناوری و اجتماعی در قرن بیست ویکم، ضرورت بازنگری در این رویکرد و حرکت به سوی یادگیری مبتنی بر فهم، معنا و کاربرد را بیش از پیش آشکار ساخته است. در این چارچوب، تغییر پارادایم یادگیری از «حفظ محوری» به «فهم محوری» به عنوان یکی از مهم ترین الزامات تحول آموزشی مطرح می شود.مقاله حاضر با رویکردی تحلیلی–توصیفی، به بررسی ابعاد مختلف این تغییر پارادایمی در محیط مدرسه می پردازد. ابتدا مفهوم یادگیری حفظی و پیامدهای آن بر رشد شناختی و انگیزشی دانش آموزان تبیین شده و سپس ویژگی های یادگیری مبتنی بر فهم، از جمله یادگیری معنادار، مشارکت فعال فراگیران، پیوند دانش با زندگی واقعی و تاکید بر فرایند به جای صرفا نتیجه، مورد بحث قرار می گیرد. در ادامه، نقش معلم به عنوان تسهیل گر یادگیری، طراح موقعیت های یادگیری و راهنمای تفکر دانش آموزان تحلیل شده و بر ضرورت تغییر در روش های تدریس، ارزشیابی و فضای کلاس تاکید می شود.یافته های نظری مقاله نشان می دهد که بهره گیری از رویکردهایی مانند یادگیری فعال، آموزش مبتنی بر مسئله، پروژه محوری و استفاده هدفمند از فناوری های آموزشی می تواند زمینه ساز گذار موفق از حفظ کردن به فهمیدن باشد. در نهایت، مقاله نتیجه می گیرد که تحقق این تغییر پارادایمی مستلزم بازنگری در برنامه های درسی، توانمندسازی معلمان، اصلاح نظام ارزشیابی و ایجاد فرهنگ یادگیری عمیق در مدارس است؛ امری که می تواند به تربیت دانش آموزانی توانمند، خلاق و آماده برای مواجهه با چالش های آینده منجر شود.

کلیدواژه ها:

یادگیری معنادار ، حفظ محوری ، فهم محوری ، تغییر پارادایم آموزشی ، روش های نوین تدریس ، نقش معلم ، یادگیری فعال ، مدرسه قرن بیست ویکم