طراحی و پیاده سازی مداخلات رفتاری-شناختی برای مدیریت پرخاشگری در دانش آموزان دارای بیش فعالی/کم توجهی (ADHD) در کلاس درس

اختلال نقص توجه و بیش فعالی (ADHD) یکی از شایع ترین اختلالات عصبی-رشدی در دوران کودکی است که با الگوهای ناپایدار توجه، بیش فعالی و تکانشگری مشخص می شود. یکی از چالش برانگیزترین پیامدهای این اختلال در محیط های آموزشی، بروز رفتارهای پرخاشگرانه است که نظم کلاس درس را مختل کرده و فرآیند یادگیری را برای خود دانش آموز و همکلاسی هایش دشوار می سازد. هدف اصلی این پژوهش، طراحی و پیاده سازی بسته مداخله ای مبتنی بر رویکردهای رفتاری-شناختی و بررسی اثربخشی آن بر کاهش پرخاشگری دانش آموزان دارای ADHD در مدارس شهر فسا بود. روش تحقیق از نوع نیمه آزمایشی با طرح پیش آزمون-پس آزمون و گروه کنترل بود. جامعه آماری پژوهش شامل تمامی دانش آموزان پایه سوم و چهارم ابتدایی شهر فسا بود که دارای تشخیص ADHD بودند. از این جامعه، ۳۰ دانش آموز به روش نمونه گیری در دسترس انتخاب و به صورت تصادفی در دو گروه آزمایش (۱۵ نفر) و کنترل (۱۵ نفر) قرار گرفتند. گروه آزمایش طی ۱۰ جلسه ۴۵ دقیقه ای تحت مداخلات رفتاری-شناختی شامل آموزش خودکنترلی، بازسازی شناختی و تقویت رفتارهای جایگزین قرار گرفتند، در حالی که گروه کنترل برنامه معمول مدرسه را دریافت کردند. برای گردآوری داده ها از پرسشنامه پرخاشگری کودکان باهمن و از مقیاس رتبه بندی معلم استفاده شد. نتایج تحلیل کواریانس نشان داد که مداخله رفتاری-شناختی تاثیر معناداری بر کاهش تمامی ابعاد پرخاشگری (پرخاشگری واکنشی، پرخاشگری فعال و پرخاشگری منفعل) در دانش آموزان گروه آزمایش داشته است. این یافته ها نشان می دهد که آموزش راهبردهای شناختی و رفتاری می تواند به عنوان یک روش موثر و پایدار برای مدیریت رفتارهای پرخاشگرانه در کلاس درس مورد استفاده معلمان قرار گیرد.

کلیدواژه ها:

اختلال نقص توجه و بیش فعالی ، پرخاشگری ، مداخلات رفتاری-شناختی ، مدیریت کلاس درس ، دانش آموزان ، خودکنترلی.