تحول برنامه ریزی درسی با رویکرد شایستگی محور

این مقاله مروری با هدف تبیین نقش و جایگاه آینده پژوهی در برنامه ریزی آموزشی نظام آموزش وپرورش نگاشته شده است. در شرایط پیچیده و متحول جهان معاصر، نظام های آموزشی با چالش های فزاینده ای در پیش بینی و آماده سازی برای آینده مواجه هستند و رویکردهای سنتی برنامه ریزی آموزشی که عمدتا بر تحلیل گذشته و وضعیت موجود استوارند، توان پاسخ گویی به این تحولات را ندارند. مقاله حاضر بر این فرض استوار است که ادغام چارچوب ها و روش های آینده پژوهی در سیاست گذاری و برنامه ریزی آموزشی، ضرورتی راهبردی برای شکل دهی به نظامی چابک، تاب آور و آینده ساز محسوب می شود. در این راستا، با مرور نظام مند ادبیات علمی، دوازده مولفه کلیدی به عنوان ارکان برنامه ریزی آموزشی مبتنی بر آینده پژوهی شناسایی و تبیین شده اند که دامنه ای از مبانی مفهومی همچون سواد آینده پژوهانه و اخلاق آینده نگر تا سازوکارهای اجرایی نظیر حکمرانی داده محور، معماری آینده نگر برنامه درسی و آینده نگاری مشارکتی را در بر می گیرند. یافته های مقاله نشان می دهد که تحقق این رویکرد مستلزم تحولی نهادی، بازتعریف نقش معلمان و مدیران به عنوان کنشگران آینده ساز و ایجاد اکوسیستمی تصمیم ساز است که در آن داده ها، سناریوها و مشارکت ذی نفعان مبنای سیاست گذاری آموزشی قرار گیرد. این تحلیل بیانگر آن است که آینده پژوهی می تواند نظام آموزش وپرورش را از وضعیت واکنشی خارج سازد و آن را در مسیر شکل دهی به آینده ای مطلوب، عادلانه و پایدار هدایت کند.

کلیدواژه ها:

آینده پژوهی ، برنامه ریزی آموزشی ، نظام آموزش وپرورش ، سواد آینده پژوهانه ، حکمرانی آموزشی ، آینده نگاری مشارکتی.