نقش قوانین مدرسه در شکل دهی رفتار اخلاقی دانش آموزان

نظام های آموزشی به عنوان یکی از مهم ترین نهادهای جامعه پذیری، نقش تعیین کننده ای در شکل دهی رفتار اخلاقی دانش آموزان ایفا می کنند. در این میان، قوانین و مقررات مدرسه به عنوان چارچوب های رسمی هدایت کننده رفتار، تاثیر بسزایی در درونی سازی ارزش های اخلاقی، اجتماعی و شهروندی دارند. هدف پژوهش حاضر تبیین نقش قوانین مدرسه در شکل دهی رفتار اخلاقی دانش آموزان و بررسی سازوکارهای اثرگذاری این قوانین بر نگرش ها، کنش ها و تعاملات اخلاقی آنان است. این مطالعه با رویکرد تحلیلی–توصیفی و با اتکا بر مبانی نظری تعلیم و تربیت اخلاقی، به بررسی ابعاد مختلف قوانین مدرسه از جمله شفافیت، عدالت، مشارکت پذیری، ضمانت اجرایی و الگوی رفتاری مجریان قوانین می پردازد.یافته های تحلیلی نشان می دهد قوانینی که بر پایه عدالت، احترام متقابل و مشارکت دانش آموزان در فرآیند تدوین و اجرای آن ها شکل گرفته اند، بیشترین تاثیر را بر تقویت مسئولیت پذیری، خودکنترلی، احترام به حقوق دیگران و رعایت هنجارهای اخلاقی دارند. همچنین، هماهنگی میان قوانین مدرسه و رفتار معلمان و مدیران به عنوان الگوهای اخلاقی، نقش مهمی در پذیرش و درونی سازی این قوانین توسط دانش آموزان ایفا می کند. در مقابل، قوانین سخت گیرانه، تنبیه محور و فاقد انعطاف پذیری می توانند منجر به رفتارهای ظاهری و غیرپایدار اخلاقی و حتی مقاومت پنهان دانش آموزان شوند.نتایج این پژوهش بر ضرورت بازنگری در قوانین مدارس با رویکرد تربیت اخلاقی تاکید دارد و نشان می دهد که قوانین مدرسه زمانی می توانند به شکل دهی پایدار رفتار اخلاقی دانش آموزان منجر شوند که از حالت صرفا کنترلی خارج شده و به ابزارهای تربیتی، مشارکتی و ارزش محور تبدیل گردند. این یافته ها می تواند مبنایی علمی برای سیاست گذاران آموزشی، مدیران مدارس و برنامه ریزان تربیتی در جهت ارتقای اخلاق مداری در محیط های آموزشی فراهم آورد.