« حاکمیت پایدار بر منابع طبیعی و مسئولیت بین المللی دولت ها در صنایع نفت و گاز: مطالعه تطبیقی ایران، قطر و نروژ »

چکیده : ( فارسی ) حاکمیت بر منابع طبیعی یکی از اصول بنیادین حقوق بین الملل است که طی دهه های اخیر با چالش های جدیدی همچون گذار انرژی، الزامات محیط زیستی، مسئولیت شرکت های چندملیتی و استانداردهای حکمرانی مطلوب مواجه شده است. این مقاله با رویکردی تطبیقی و انتقادی، به بررسی مفهوم «حاکمیت پایدار» بر نفت و گاز می پردازد و نشان می دهد که چگونه دولت ها از مرحله حاکمیت صرف، به مرحله حاکمیت مسئولانه و مبتنی بر اصول توسعه پایدار عبور کرده اند. انتخاب سه کشور ایران، قطر و نروژ به عنوان مطالعه موردی، به دلیل تفاوت ساختارهای حقوقی، اقتصادی، قراردادی و حکمرانی آن ها، امکان تحلیل عمیق تر را فراهم می کند. یافته های پژوهش نشان می دهد نروژ پیشرفته ترین مدل حکمرانی پایدار منابع هیدروکربنی را ایجاد کرده، قطر یک مدل مبتنی بر حاکمیت دولتی – شرکتی کارآمد ارائه می کند و ایران باوجود برخورداری از منابع عظیم، به دلیل چالش های حقوقی، تحریم ها، ضعف در قراردادهای بین المللی و ساختارهای نظارتی، نیازمند بازطراحی نظام حکمرانی انرژی است. در پایان، مقاله راهکارهایی حقوقی، نهادی و بین المللی برای تقویت حاکمیت پایدار بر منابع نفت و گاز ارائه می دهد.

کلیدواژه ها:

حاکمیت پایدار ، منابع طبیعی ، حقوق بین الملل نفت و گاز ، مسئولیت بین المللی دولت ها ، قراردادهای نفتی