یادگیری مبتنی بر بازی: از نظریه های شناختی تا طراحی آموزشی اثربخش در مدارس

یادگیری مبتنی بر بازی به عنوان یک رویکرد آموزشی پویا و جذاب، در دهه های اخیر توجه قابل توجهی را در حوزه های تعلیم و تربیت، روان شناسی شناختی و فناوری آموزشی به خود جلب کرده است. این پارادایم آموزشی که ریشه در نظریه های شناختی و سازنده گرایی دارد، بر این اصل استوار است که بازی ها، به ویژه بازی های دیجیتال و غیردیجیتال ساختاریافته، می توانند بستری قدرتمند برای تسهیل یادگیری عمیق، پرورش مهارت های حل مسئله، تفکر انتقادی و کار گروهی فراهم آورند. با این حال، علیرغم پشتوانه نظری غنی و شواهد فزاینده درباره تاثیرات مثبت آن بر انگیزش و درگیر کردن یادگیرندگان، شکاف معناداری بین نظریه های شناختی مطرح و کاربست عملی اثربخش آن در محیط های واقعی مدارس مشاهده می شود. بیان مساله اصلی این مقاله معطوف به این چالش است که چگونه می توان با اتکا به یافته های علوم شناختی درباره مکانیسم های توجه، حافظه و انگیزش، اصول طراحی آموزشی منسجم و عملیاتی را برای پیاده سازی موثر یادگیری مبتنی بر بازی در کلاس درس تدوین کرد. بسیاری از معلمان و طراحان آموزشی، یا با شناخت ناکافی از مبانی نظری این رویکرد، صرفا به جنبه سرگرمی بازی ها توجه می کنند یا به دلیل نبود الگوهای طراحی شفاف و بومی سازی شده، در ادغام معنادار بازی با اهداف درسی و ارزیابی پیشرفت یادگیری ناتوان هستند. این امر منجر به تجربیاتی سطحی و بی ثمر می شود که نه تنها اهداف واقعی این روش را محقق نمی سازد، بلکه ممکن است با ایجاد حواس پرتی، یادگیری را نیز مختل کند. بنابراین، مقاله حاضر با درک این ضرورت، در پی بررسی نظام مند پیوند بین نظریه های شناختی، فرآیندهای یادگیری و اصول طراحی بازی های آموزشی است تا چارچوبی کاربردی برای تسهیل طراحی و اجرای اثربخش این رویکرد در مدارس ارائه دهد.

کلیدواژه ها:

یادگیری مبتنی بر بازی ، نظریه های شناختی ، طراحی آموزشی ، اثربخشی آموزشی ، مدارس