چگونه خلق یک اثر هنری جمعی،بذر مسئولیت را در دل دانش آموزان می کارد؟

در نظام های آموزشی نوین، خلق آثار هنری جمعی به عنوان راهبردی تحول آفرین برای تربیت اخلاقی و مدنی دانش آموزان شناخته می شود؛ با این حال، درک دقیق مکانیسم های روان شناختی که منجر به نهادینه سازی مسئولیت پذیری در خلال این فرآیند می شود، همچنان یک خلاء پژوهشی است. پژوهش حاضر با هدف واکاوی چگونگی تاثیر پروژه های هنری اشتراکی بر ارتقای مسئولیت پذیری فردی و اجتماعی نوجوانان انجام شد. این مطالعه با رویکرد کیفی و استراتژی پدیدارشناسی توصیفی، ۴۵ دانش آموز مقطع متوسطه اول (۱۲ تا ۱۵ سال) را در یک پروژه دیوارنگاری بزرگ مقیاس مشارکت داد. داده ها از طریق مشاهده مشارکتی نظام مند، یادداشت های تاملی و مصاحبه های عمیق گردآوری و با روش تحلیل مضمون در نرم افزار MAXQDA ۲۰۲۴ تحلیل شدند. یافته ها نشان دهنده گذار معنادار از رویکردهای فردگرایانه به سمت «وابستگی متقابل مثبت» است، به طوری که نرخ مشارکت فعال ۶۵ درصد نسبت به فعالیت های انفرادی افزایش یافت. نتایج کلیدی حاکی از شکل گیری «حلقه پاسخگویی» و «اخلاق مراقبت» است که در آن ماهیت بصری و مشترک اثر، انگیزه لازم برای خودنظمی و تعهد داوطلبانه را فراهم می کرد. این پژوهش نتیجه می گیرد که هنر جمعی به مثابه یک «آزمایشگاه اخلاقی»، مفاهیم انتزاعی مسئولیت را به کنش های ملموس اجتماعی تبدیل می کند. بر این اساس، پیشنهاد می شود هنر مشارکتی به عنوان یک ضرورت میان رشته ای برای تقویت مهارت های نرم و آموزش شهروندی در بطن برنامه های درسی مدارس ادغام گردد.

کلیدواژه ها:

خلق هنری جمعی ، مسئولیت پذیری ، پداگوژی هنر ، وابستگی متقابل مثبت ، روان شناسی تربیتی