ربات های مربی شخصی برای آموزش مهارت های تفکر انتقادی

در دهه های اخیر، تحول فناورانه در عرصه آموزش و یادگیری سبب ظهور ربات های هوشمند آموزشی شده است که یکی از شاخه های برجسته آن، ربات های مربی شخصی یا Personal Tutor Robots به شمار می روند. این ربات ها با بهره گیری از هوش مصنوعی، یادگیری ماشین و تحلیل داده های رفتاری فراگیران، قادرند برنامه های آموزشی منطبق با نیازهای فردی طراحی کرده و به تقویت مهارت های شناختی از جمله تفکر انتقادی کمک نمایند. تفکر انتقادی به عنوان یکی از مولفه های اساسی سواد قرن بیست ویکم، توانایی تحلیل، استدلال، قضاوت منطقی و ارزیابی اطلاعات را در یادگیرندگان پرورش می دهد؛ اما آموزش این مهارت از طریق روش های سنتی همواره با محدودیت هایی چون نبود بازخورد مستمر، تفاوت های فردی و کمبود تعاملات شناختی موثر مواجه بوده است. ربات های مربی شخصی با شبیه سازی الگوهای گفت وگویی انسان محور، پایش مداوم عملکرد یادگیرنده و ارائه بازخوردهای هدفمند و فوری، می توانند بستری پویا برای تمرین و تقویت مهارت های تفکر انتقادی فراهم آورند. مرور پژوهش های اخیر نشان می دهد که استفاده از این ربات ها در محیط های آموزشی موجب افزایش خودتنظیمی، انگیزش درونی و دقت تحلیلی دانش آموزان شده است. افزون بر آن، ادغام فناوری های پردازش زبان طبیعی و یادگیری تقویتی در طراحی ربات های آموزشی سبب می شود فرایند یاددهی–یادگیری از حالت خطی و معلم محور به سوی تعاملی، خودسازمان ده و دانش آموزمحور حرکت کند. هدف این مقاله مروری، بررسی نظام مند مطالعات انجام شده در حوزه کاربرد ربات های مربی شخصی در آموزش مهارت های تفکر انتقادی است تا ضمن تبیین سازوکارهای عملکردی این ربات ها، مزایا، محدودیت ها و چشم اندازهای آینده آن ها در آموزش رسمی و غیررسمی روشن گردد. یافته ها بیانگر آن است که ربات های مربی شخصی نه تنها می توانند ابزارهای مکمل برای معلمان باشند، بلکه به مثابه راهکاری نوین برای توانمندسازی شناختی و توسعه تفکر انتقادی در نسل های آینده عمل می کنند.

کلیدواژه ها:

ربات های مربی شخصی ، تفکر انتقادی ، هوش مصنوعی ، یادگیری شخصی سازی شده ، آموزش هوشمند ، یادگیری ماشینی ، ربات های آموزشی.