چارچوب عملیاتی شهرداری برای تضمین پایداری و تداوم عملکرد تاسیسات حیاتی در مواجهه با مخاطرات ژئوتکنیکی

تاسیسات حیاتی شهری همچون شبکه های توزیع آب، گاز، برق و حمل ونقل، پایه اصلی تداوم خدمات عمومی در شهرها به شمار می روند. مخاطرات ژئوتکنیکی نظیر روانگرایی خاک، فرونشست زمین و لغزش لایه ها، که در مناطق لرزه خیز ایران به دلیل موقعیت جغرافیایی کشور و برداشت گسترده از آب های زیرزمینی تشدید شده اند، عملکرد این شبکه ها را به طور جدی تهدید می کنند. این مقاله چارچوبی عملیاتی برای شهرداری ها پیشنهاد می کند که بر شناسایی زودهنگام نقاط آسیب پذیر بستر زمین، پایش مداوم تغییرات خاک و اجرای اقدامات پیشگیرانه و بهسازی هدفمند تاکید دارد. رویکرد پیشنهادی شامل الزام گزارش های جامع ژئوتکنیکی در فرآیند مجوزدهی ساخت، تقویت هماهنگی بین دستگاهی با کارگروه های مدیریت بحران و تدوین دستورالعمل های فنی محلی برای مقابله با تهدیدات خاص است تا پایداری تاسیسات در شرایط عادی و اضطراری حفظ شود. این چارچوب بر پایه پیش نویس ویرایش پنجم آیین نامه طراحی ساختمان ها در برابر زلزله از مرکز تحقیقات راه، مسکن و شهرسازی در سال ۱۴۰۳ و قانون مدیریت بحران کشور تدوین شده که نقش محوری شهرداری ها را در پیشگیری، آمادگی و حفاظت از شریان های حیاتی برجسته می سازد. با توجه به گسترش پهنه های فرونشست در دشت های کشور و تاثیر آن بر زیرساخت های شهری، اجرای این چارچوب می تواند آسیب پذیری کلانشهرها را به طور قابل توجهی کاهش دهد و تاب آوری بلندمدت شبکه های زیرزمینی را تضمین کند. همچنین، بهره گیری از تجربیات میدانی و استانداردهای به روز، تصمیم گیری های عملی را تقویت کرده و شهرها را در برابر مخاطرات ژئوتکنیکی مقاوم تر می سازد.

کلیدواژه ها:

مخاطرات ژئوتکنیکی ، تاسیسات حیاتی شهری ، پایداری شریان های حیاتی ، پایش مستمر بستر زمین