بررسی نقش آموزش رسمی در تقویت ارزش های اجتماعی و ارتقای قانون مداری دانش آموزان (با تاکید بر نقش معلم)

مسئولیت پذیری دانش آموزان به عنوان یکی از ارکان بنیادین رشد فردی و اجتماعی، نقش بسیار مهمی در موفقیت تحصیلی، سلامت روانی و مشارکت فعال آنان در زندگی اجتماعی دارد. پژوهش های پیشین نشان می دهد که عوامل متعددی در شکل گیری و تقویت این ویژگی اثرگذار هستند؛ از جمله شیوه های تدریس و یاددهی، سبک های انضباطی و مدیریتی معلمان، مهارت های اجتماعی، سبک های دلبستگی، آموزش های شناختی-رفتاری و برنامه های آموزشی نوآورانه مانند آموزش فلسفه برای کودکان و آموزش صلح. این مطالعه با هدف تحلیل نظام مند پژوهش های انجام شده در سال های اخیر، به بررسی این عوامل و شناسایی موثرترین راهبردهای ارتقای مسئولیت پذیری دانش آموزان پرداخته است. یافته ها نشان می دهد که آموزش های رسمی در مدارس به ویژه شیوه های تدریس نوین تاثیر قابل توجهی بر تقویت حس مسئولیت و تعهد دانش آموزان دارند. همچنین، اخلاق حرفه ای معلمان، تعهد سازمانی و سبک های انضباطی حمایتی آنان، نقش موثری در ایجاد انگیزه و رفتار مسئولانه در دانش آموزان ایفا می کنند. در بعد روان شناختی، سبک های دلبستگی ایمن، مهارت های مقابله ای و مهارت های خودمدیریتی نیز در شکل دهی به مسئولیت پذیری نقش دارند. این یافته ها بیانگر آن است که مسئولیت پذیری یک پدیده چندبعدی است که مستلزم هماهنگی میان برنامه ریزی آموزشی، سیاست های مدرسه ای و مداخلات تربیتی هدفمند است. بر این اساس، پیشنهاد می شود نظام آموزشی با تقویت نقش معلم به عنوان الگوی اخلاقی، بهره گیری از روش های نوین تدریس و ایجاد فرصت های مشارکتی و عملی، محیطی مناسب برای پرورش مسئولیت پذیری دانش آموزان فراهم آورد.

کلیدواژه ها:

مسئولیت پذیری دانش آموزان ، آموزش رسمی ، مهارت های اجتماعی ، آموزش و پرورش.