بررسی نقش مدرسه در شکل گیری هویت فردی، اجتماعی و فرهنگی دانش آموزان

هویت به عنوان یکی از بنیادی ترین سازه های روانی–اجتماعی، در دوران نوجوانی و در تعامل با نهادهای اجتماعی شکل می گیرد که در این میان، مدرسه نقشی محوری و تعیین کننده ایفا می کند. هدف پژوهش حاضر، بررسی نقش مدرسه در شکل گیری هویت فردی، اجتماعی و فرهنگی دانش آموزان با تاکید بر عناصر رسمی و غیررسمی محیط مدرسه است. این پژوهش از نظر روش، توصیفی–همبستگی و با رویکرد کمی انجام شده است. جامعه آماری شامل دانش آموزان مقطع متوسطه دوم شهر تهران بود که با استفاده از روش نمونه گیری خوشه ای چندمرحله ای، ۴۰۰ نفر به عنوان نمونه انتخاب شدند. ابزار گردآوری داده ها شامل پرسشنامه های استاندارد هویت فردی، اجتماعی و فرهنگی و پرسشنامه محقق ساخته محیط مدرسه بود که روایی آن ها از طریق تحلیل عاملی تاییدی و پایایی با ضریب آلفای کرونباخ (بیش از ۰/۸۰) تایید شد. داده ها با بهره گیری از نرم افزارهای SPSS و AMOS و با استفاده از آمار توصیفی، همبستگی پیرسون و مدل سازی معادلات ساختاری مورد تحلیل قرار گرفتند. نتایج نشان داد که مولفه های محیط مدرسه، به ویژه جو ارتباطی و برنامه درسی پنهان، تاثیر معناداری بر هویت اجتماعی و فرهنگی دانش آموزان دارند، در حالی که هویت فردی بیشتر از طریق مسیرهای غیرمستقیم تحت تاثیر قرار می گیرد. یافته ها بر ضرورت توجه سیاست گذاران آموزشی به نقش هویت ساز مدرسه در طراحی برنامه های درسی و مدیریت آموزشی تاکید می کند.

کلیدواژه ها:

هویت فردی ، هویت اجتماعی ، هویت فرهنگی ، محیط مدرسه ، جامعه شناسی آموزش