بررسی نقش الگوی رفتاری و شخصیتی معلم در شکل گیری نگرش ها و رفتارهای دانش آموزان

هدف از پژوهش حاضر، بررسی نقش منحصربه فرد و همزمان الگوی شخصیتی و رفتاری معلمان در شکل دهی نگرش ها و رفتارهای دانش آموزان مقطع متوسطه دوم بود. این تحقیق با استفاده از طرح توصیفی-همبستگی و به منظور آزمون مدل های پیش بینی کننده، در میان جامعه معلمان و دانش آموزان شهر تهران اجرا شد. نمونه ای متشکل از ۲۰۰ معلم و ۴۰۰ دانش آموز با استفاده از روش نمونه گیری خوشه ای چندمرحله ای انتخاب شدند. داده ها از طریق سه پرسشنامه استاندارد شخصیت (مدل پنج عامل بزرگ)، رفتارهای کلاسی (سبک های کلاس داری) و نگرش ها/رفتارهای دانش آموزان جمع آوری شد که همگی دارای پایایی درونی مطلوب (آلفای کرونباخ > ۰.۸۰) بودند. تحلیل داده ها با بهره گیری از تکنیک مدل سازی معادلات ساختاری (SEM) و رگرسیون چندگانه سلسله مراتبی در نرم افزارهای SPSS و AMOS انجام پذیرفت. نتایج نشان داد که الگوی شخصیتی و رفتاری معلم در مجموع توانایی تبیین سهم معناداری از واریانس متغیرهای وابسته (تا ۴۵ درصد) را دارند. در این میان، وظیفه شناسی معلم به عنوان قوی ترین ویژگی شخصیتی، پیش بینی کننده مثبت و مستقیمی برای رفتارهای مدنی دانش آموزان بود. همچنین، ضریب مسیر الگوی رفتاری اقتدار پذیر معلم، بالاترین سهم را در تبیین انگیزه درونی تحصیلی و حس تعلق به مدرسه ایفا کرد. این یافته ها ضمن تایید مبانی نظریه یادگیری اجتماعی باندورا (۱۹۷۷)، این نتیجه کلیدی را در بر دارند که معلم به عنوان یک الگوی خودتنظیم گر عمل می کند و تاثیر او نیازمند پرورش همزمان ویژگی های شخصیتی مثبت (وظیفه شناسی و پایداری) و رفتارهای کلاسی حمایتی و ساختارمند است. این نتایج بر لزوم بازنگری در برنامه های تربیت معلم با هدف تقویت مهارت های بین فردی تاکید می ورزند.

کلیدواژه ها:

الگوی شخصیتی معلم ، الگوی رفتاری معلم ، نگرش های دانش آموزان ، رفتارهای مدنی ، یادگیری اجتماعی