شناسایی و مدل سازی فرایندهای تدریس اثربخش با تاکید بر شواهد کلاسی و تجربیات معلمان

تدریس اثربخش به عنوان یکی از ارکان اصلی کیفیت آموزش، نقشی تعیین کننده در بهبود یادگیری دانش آموزان و تحقق اهداف آموزشی ایفا می کند. با وجود حجم قابل توجهی از پژوهش های نظری درباره ویژگی های تدریس اثربخش، شواهد نشان می دهد که فاصله معناداری میان الگوهای نظری و واقعیت های کلاس درس وجود دارد. از این رو، بهره گیری از شواهد کلاسی و تجربیات زیسته معلمان می تواند به شناسایی دقیق تر و بومی تر فرایندهای تدریس اثربخش منجر شود. پژوهش حاضر با هدف شناسایی و مدل سازی فرایندهای تدریس اثربخش با تاکید بر شواهد کلاسی و تجربیات معلمان انجام شد. این مطالعه از نظر هدف کاربردی و از نظر رویکرد کیفی بوده و با استفاده از روش تحلیل مضمون انجام گرفت. جامعه پژوهش شامل معلمان باتجربه مدارس بود که به روش نمونه گیری هدفمند انتخاب شدند. داده ها از طریق مصاحبه های عمیق نیمه ساختاریافته و مشاهده کلاس درس گردآوری و طی مراحل کدگذاری باز، محوری و انتخابی تحلیل شدند. یافته های پژوهش منجر به شناسایی مجموعه ای از مولفه ها و فرایندهای کلیدی تدریس اثربخش شد که در قالب یک مدل مفهومی سازمان دهی گردید. این فرایندها شامل طراحی هدفمند تدریس، ایجاد تعامل معنادار، مدیریت یادگیری فعال، بازخورد مستمر و بازاندیشی حرفه ای معلم بود. مدل نهایی نشان داد که تدریس اثربخش حاصل تعامل پویا میان برنامه ریزی، اجرا و بازخورد در بستر واقعی کلاس درس است. نتایج این پژوهش می تواند به عنوان چارچوبی عملی برای بهبود کیفیت تدریس، توانمندسازی حرفه ای معلمان و طراحی برنامه های آموزشی مبتنی بر شواهد مورد استفاده قرار گیرد.

کلیدواژه ها:

تدریس اثربخش ، شواهد کلاسی ، تجربه معلمان ، مدل سازی آموزشی ، یاددهی–یادگیری ، پژوهش کیفی