نقش عاملیت یادگیرنده در موفقیت تحصیلی: تحلیلی بر یادگیری خودراهبر، انگیزش درونی و ادراک توانمندی

در دهه های اخیر، توجه پژوهش های آموزشی از عوامل بیرونی موثر بر پیشرفت تحصیلی به سوی فرایندهای درونی یادگیرنده معطوف شده است. در این میان، یادگیری خودتنظیم شونده به عنوان یکی از مهم ترین سازه های تبیین کننده موفقیت تحصیلی مطرح شده است؛ چراکه این نوع یادگیری بر نقش فعال، هدفمند و آگاهانه فراگیر در مدیریت فرایند یادگیری تاکید دارد. پژوهش حاضر با هدف تحلیل نقش عاملیت یادگیرنده در عملکرد تحصیلی و با تمرکز بر یادگیری خودتنظیم شونده، باورهای ادراک شده نسبت به توانمندی فردی و سازوکارهای انگیزشی انجام شده است. روش پژوهش توصیفی–تحلیلی بوده و داده ها از طریق مطالعات کتابخانه ای و بررسی یافته های پژوهش های داخلی و خارجی گردآوری شده اند. نتایج تحلیل ها نشان می دهد که یادگیری خودتنظیم شونده از طریق مولفه هایی مانند تعیین هدف، پایش شناختی، کنترل هیجانی و مدیریت منابع یادگیری، تاثیر مستقیمی بر عملکرد تحصیلی دارد. همچنین باورهای ادراک شده نسبت به توانمندی فردی نقش واسطه ای مهمی در فعال سازی سازوکارهای انگیزشی ایفا می کنند و موجب افزایش پشتکار، درگیری شناختی و پایداری در مواجهه با چالش های آموزشی می شوند. یافته ها حاکی از آن است که عملکرد تحصیلی را نمی توان صرفا بر اساس توانایی شناختی یا شرایط آموزشی تبیین کرد، بلکه باید آن را حاصل تعامل پویا میان خودتنظیمی، انگیزش و ادراک فرد از توانمندی خویش دانست. بر این اساس، توجه به پرورش مهارت های خودتنظیمی و تقویت باورهای انگیزشی در برنامه های آموزشی می تواند زمینه ساز ارتقای پایدار موفقیت تحصیلی فراگیران باشد.