نقش آموزش جغرافیا در پرورش سواد فضایی و توانایی خوانش انتقادی جهان معاصر

جهان معاصر بیش از هر زمان دیگری بر پایه فضا، مکان و روابط مکانی سازمان یافته است. توزیع نابرابر منابع، شکاف های منطقه ای، الگوهای قدرت، جریان های جمعیتی و حتی نابرابری های اجتماعی، همگی دارای ابعاد فضایی هستند. در چنین شرایطی، صرف آشنایی با نام مکان ها و ویژگی های طبیعی برای درک واقعیت های جهان کافی نیست، بلکه افراد نیازمند نوعی «سواد فضایی» هستند که آن ها را قادر سازد فضا را تحلیل، تفسیر و به صورت انتقادی بازخوانی کنند. آموزش جغرافیا، به عنوان دانشی که مستقیما با فضا و مکان سروکار دارد، ظرفیت بی بدیلی برای پرورش این نوع سواد در دانش آموزان دارد. پژوهش حاضر با هدف بررسی نقش آموزش جغرافیا در پرورش سواد فضایی و توانایی خوانش انتقادی جهان معاصر انجام شده است. روش پژوهش توصیفی–تحلیلی بوده و داده ها از طریق مطالعات کتابخانه ای و تحلیل دیدگاه های نظری در حوزه جغرافیای آموزشی گردآوری شده اند. یافته ها نشان می دهد که آموزش جغرافیا، در صورت رهایی از رویکرد حافظه محور، می تواند دانش آموزان را به شهروندانی تحلیل گر، آگاه و منتقد نسبت به ساختارهای فضایی جهان تبدیل کند. نتایج پژوهش بر ضرورت بازتعریف اهداف آموزش جغرافیا در نظام آموزشی تاکید دارد.