بررسی ارتباط بین کیفیت محیط آموزشی مدرسه و رضایت تحصیلی دانش آموزان

کیفیت محیط آموزشی مدرسه یکی از عوامل کلیدی در شکل گیری تجربه یادگیری دانش آموزان و میزان رضایت تحصیلی آنان به شمار می رود. محیط آموزشی فراتر از فضای فیزیکی کلاس درس بوده و شامل مولفه های روانی–اجتماعی، آموزشی، مدیریتی و تعاملی مدرسه است که به طور مستقیم و غیرمستقیم بر نگرش ها، انگیزش و احساس تعلق دانش آموزان اثر می گذارد. هدف این مقاله نظری، بررسی ارتباط بین کیفیت محیط آموزشی مدرسه و رضایت تحصیلی دانش آموزان و ارائه یک چارچوب مفهومی منسجم برای تبیین این رابطه است. در این مقاله، کیفیت محیط آموزشی به عنوان متغیر مستقل در نظر گرفته شده و مولفه هایی مانند فضای فیزیکی مدرسه، جو روانی–اجتماعی، کیفیت تعامل معلم و دانش آموز، شیوه های مدیریت مدرسه و حمایت آموزشی را دربر می گیرد (Fraser, ۲۰۱۲). رضایت تحصیلی دانش آموزان به عنوان متغیر وابسته، منعکس کننده ارزیابی شناختی و هیجانی آنان از تجربه تحصیل، پیشرفت درسی و احساس موفقیت آموزشی است (Huebner, ۱۹۹۴). بر اساس مبانی نظری، این رابطه تحت تاثیر متغیرهای میانجی مانند انگیزش تحصیلی، احساس تعلق به مدرسه و خودکارآمدی تحصیلی قرار دارد (Bandura, ۱۹۹۷; Ryan & Deci, ۲۰۰۰). مرور ادبیات پژوهشی نشان می دهد که مدارس برخوردار از محیط آموزشی با کیفیت بالا، معمولا سطح بالاتری از رضایت تحصیلی، مشارکت فعال در یادگیری و نگرش مثبت نسبت به مدرسه را در دانش آموزان ایجاد می کنند (Eccles & Roeser, ۲۰۱۱). با این حال، بسیاری از مطالعات پیشین به بررسی روابط ساده همبستگی پرداخته اند و کمتر به تبیین سازوکارهای درونی این ارتباط توجه شده است. از این رو، مقاله حاضر با ارائه یک چارچوب مفهومی تلفیقی، تلاش می کند نقش عوامل فردی و محیطی را در پیوند بین کیفیت محیط آموزشی و رضایت تحصیلی دانش آموزان روشن سازد. نتایج این تحلیل نظری می تواند مبنایی برای بهبود سیاست ها و برنامه های ارتقای کیفیت مدارس و افزایش رضایت تحصیلی دانش آموزان فراهم آورد.واژگان کلیدی: کیفیت محیط آموزشی مدرسه، رضایت تحصیلی دانش آموزان، جو مدرسه، انگیزش تحصیلی، احساس تعلق به مدرسه، خودکارآمدی تحصیلی