بررسی پیامدهای استفاده بیش از حد از فضای مجازی بر رفتار و عملکرد آموزشی دانش آموزان

گسترش روزافزون فضای مجازی و نفوذ عمیق آن در زندگی روزمره دانش آموزان، پیامدهای گسترده ای بر رفتار فردی، اجتماعی و عملکرد آموزشی آنان به همراه داشته است. استفاده بیش از حد از فضای مجازی، به ویژه شبکه های اجتماعی، بازی های آنلاین و محتوای دیجیتال غیرآموزشی، می تواند منجر به کاهش تمرکز، افت انگیزش تحصیلی، اختلال در خودتنظیمی یادگیری و در نهایت کاهش عملکرد آموزشی دانش آموزان شود. با وجود انجام پژوهش های متعدد در این حوزه، اغلب مطالعات به بررسی های جزئی و پراکنده پرداخته اند و چارچوبی مفهومی و یکپارچه که بتواند روابط میان متغیرهای رفتاری، روان شناختی و آموزشی را به صورت منسجم تبیین کند، کمتر مورد توجه قرار گرفته است. هدف این مقاله، ارائه یک چارچوب مفهومی تلفیقی برای تحلیل پیامدهای استفاده بیش از حد از فضای مجازی بر رفتار و عملکرد آموزشی دانش آموزان است. این پژوهش از نوع نظری–تحلیلی بوده و با بهره گیری از مرور انتقادی ادبیات پژوهشی و نظریه های مرتبط در حوزه های یادگیری، رفتار رسانه ای و روان شناسی تربیتی انجام شده است. در چارچوب پیشنهادی، استفاده افراطی از فضای مجازی به عنوان متغیر مستقل در نظر گرفته شده و متغیرهایی همچون تمرکز، انگیزش تحصیلی، خودکنترلی و تعاملات آموزشی به عنوان عوامل میانجی و تعدیل گر تبیین شده اند. همچنین نقش معلم و ابزارهای هوش مصنوعی در مدیریت و هدایت استفاده هدفمند از فضای مجازی مورد توجه قرار گرفته است. نتایج این مقاله می تواند به توسعه مبانی نظری پژوهش های آینده، طراحی مداخلات آموزشی و اتخاذ سیاست های آگاهانه در نظام آموزشی برای کاهش پیامدهای منفی فضای مجازی و بهبود عملکرد تحصیلی دانش آموزان کمک کند.واژگان کلیدی: فضای مجازی، استفاده بیش از حد، رفتار آموزشی، عملکرد تحصیلی، چارچوب مفهومی، دانش آموزان