تربیت اجتماعی دانش آموزان در عصر هوش مصنوعی و شبکه های اجتماعی

با نفوذ روزافزون فناوری های نوین، به ویژه هوش مصنوعی (AI) و شبکه های اجتماعی، منظومه تربیت اجتماعی دانش آموزان دستخوش تحولات بنیادین شده است. این مقاله با رویکردی پژوهشی و تحلیلی، به بررسی ابعاد مختلف این دگرگونی ها در بستر جامعه ایرانی می پردازد. تربیت اجتماعی که از دیرباز بر تعاملات رودررو، انضباط اخلاقی و درونی سازی هنجارهای جمعی استوار بوده، اکنون باید مسیر خود را در مواجهه با محیط های مجازی بیابد. هوش مصنوعی، با قابلیت های بی بدیل خود در شخصی سازی محتوا و تسهیل یادگیری، از یک سو ظرفیت های جدیدی برای توسعه مهارت های شناختی و اجتماعی فراهم می آورد، اما از سوی دیگر، نگرانی هایی جدی پیرامون کاهش کیفیت تعاملات انسانی، حباب های فیلتر (Filter Bubbles) و چالش های اخلاقی پدیدار ساخته است. شبکه های اجتماعی نیز به ابزاری دوگانه تبدیل شده اند که هم می توانند بستری برای مشارکت مدنی و تبادل فرهنگی باشند و هم عاملی برای ترویج سطحی نگری، انزوای اجتماعی و تغییر در شکل گیری هویت نوجوانان. در این پژوهش، ضمن تحلیل مفهوم تربیت اجتماعی در پارادایم جدید، به فرصت ها و چالش های پیش رو برای نظام آموزشی، خانواده و سیاست گذاران پرداخته می شود. تاکید بر لزوم بازتعریف نقش معلم به عنوان تسهیل گر سواد رسانه ای و شهروندی دیجیتال، و همچنین ضرورت تدوین راهکارهای بومی و اخلاقی برای بهره برداری موثر از این فناوری ها، محور اصلی تحلیل ها است. هدف نهایی، ارائه الگویی یکپارچه برای تضمین شکوفایی اجتماعی و اخلاقی دانش آموزان در جهانی است که مرزهای فیزیکی و مجازی در حال محو شدن هستند. این مطالعه نشان می دهد که رویکرد انفعالی کارساز نیست و تربیت اجتماعی نیازمند یک تجدید نظر ساختاری مبتنی بر فناوری است.

کلیدواژه ها:

کلمات کلیدی: تربیت اجتماعی ، هوش مصنوعی ، شبکه های اجتماعی ، دانش آموزان ، شهروندی دیجیتال ، سواد رسانه ای ، تعلیم و تربیت نوین.