نقش شوخ طبعی معلم در ایجاد جو مثبت کلاس و افزایش انگیزش تحصیلی در دوره ابتدایی

شوخ طبعی معلم یکی از مولفه های اثرگذار در کیفیت تعاملات آموزشی و شکل گیری فضای عاطفی کلاس است که می تواند نقشی تعیین کننده در ایجاد محیطی مثبت، کاهش تنش های یادگیری و افزایش انگیزش تحصیلی دانش آموزان دوره ابتدایی داشته باشد. در این پژوهش تلاش شده است با تکیه بر مطالعات نظری و شواهد تجربی، اهمیت و کارکردهای شوخ طبعی معلم در بافت آموزشی ابتدایی تبیین شود و به ویژه رابطه آن با انگیزش تحصیلی مورد بررسی قرار گیرد. شوخ طبعی، زمانی که به صورت مسئولانه، هدفمند و متناسب با سطح سنی و نیازهای رشدی دانش آموزان به کار می رود، نه تنها موجب افزایش علاقه و توجه شاگردان می شود، بلکه احساس امنیت روانی، راحتی در بیان پرسش ها، و کاهش استرس های مرتبط با یادگیری را نیز تقویت می کند. از سوی دیگر، شوخ طبعی سازنده می تواند به شکل گیری جو کلاسی فعال، پویا و مشارکتی کمک کند و الگوی ارتباطی دوطرفه ای را ایجاد نماید که در آن دانش آموزان احساس ارزشمندی و تعلق بیشتری داشته باشند. با توجه به اینکه انگیزش تحصیلی یکی از عناصر بنیادین موفقیت تحصیلی و تداوم فرآیند یادگیری در دوره ابتدایی است، بیان شده که بهره گیری سنجیده از شوخ طبعی قادر است محرکی درونی برای تلاش بیشتر، ایجاد نگرش مثبت نسبت به مدرسه و افزایش خودکارآمدی تحصیلی باشد. همچنین در چکیده نشان داده می شود که شوخ طبعی، علاوه بر حمایت از رشد شناختی، موجب تقویت رشد اجتماعی–هیجانی دانش آموزان می شود؛ زیرا با ایجاد رابطه معلم–دانش آموز مبتنی بر صمیمیت و احترام، زمینه ای برای شکل گیری رفتارهای مثبت، مشارکت داوطلبانه و هم افزایی میان دانش آموزان فراهم می آورد. بر این اساس، پژوهش حاضر استدلال می کند که استفاده هدفمند از شوخ طبعی باید جزئی از مهارت های حرفه ای معلمان دوره ابتدایی باشد و برنامه های تربیت معلم لازم است به آموزش ابعاد مختلف آن توجه کنند. نتایج کلی بیان شده در چکیده حاکی از آن است که شوخ طبعی معلم، نه صرفا به عنوان یک ویژگی فردی، بلکه به عنوان ابزاری تربیتی و راهبردی آموزشی، می تواند بر ایجاد جو مثبت کلاس و افزایش انگیزش تحصیلی دانش آموزان تاثیر چشمگیر بگذارد.

کلیدواژه ها:

شوخ طبعی معلم ، جو مثبت کلاس ، انگیزش تحصیلی ، دوره ابتدایی ، تعامل آموزشی