تاثیرقصه گویی آموزشی بر تقویت مهارت های زبانی و تخیل در دانش آموزان دبستانی

در مدارس ابتدایی، به ویژه در مناطق عشایری و کم برخوردار، استفاده از روش های آموزشی خلاق و متناسب با شرایط فرهنگی و امکانات موجود نقش مهمی در ارتقای کیفیت یادگیری دارد. قصه گویی آموزشی به عنوان یکی از قدیمی ترین و در عین حال اثربخش ترین روش های تربیتی، می تواند بستری مناسب برای رشد مهارت های زبانی، تقویت تخیل و افزایش انگیزه یادگیری در کودکان فراهم آورد. مهارت های زبانی شامل گوش دادن، سخن گفتن، واژگان، درک مطلب و توانایی روایتگری است که پایه اصلی موفقیت تحصیلی در سال های بعد محسوب می شود. همچنین تخیل به عنوان یکی از عناصر اساسی رشد شناختی و خلاقیت، نقش مهمی در حل مسئله، تفکر واگرا و شکل گیری نگرش های مثبت نسبت به یادگیری دارد. هدف پژوهش حاضر بررسی تاثیر قصه گویی آموزشی بر تقویت مهارت های زبانی و تخیل دانش آموزان دبستانی مدارس عشایری شهرستان اندیکا است. این پژوهش با رویکرد نیمه آزمایشی و با طرح پیش آزمون پس آزمون با گروه کنترل انجام شد. جامعه آماری شامل دانش آموزان پایه های سوم تا پنجم دبستان در مدارس عشایری این شهرستان بود که به روش خوشه ای انتخاب و در دو گروه آزمایش و کنترل قرار گرفتند. برای گروه آزمایش، برنامه قصه گویی آموزشی طی چند جلسه منظم اجرا شد که شامل روایت داستان های متناسب با فرهنگ بومی، گفت وگوی هدایت شده درباره شخصیت ها، بازسازی داستان توسط دانش آموزان، نقاشی صحنه ها و خلق پایان های جدید برای قصه ها بود. گروه کنترل در این مدت از روش های معمول تدریس استفاده کردند. ابزار گردآوری داده ها شامل آزمون مهارت های زبانی (واژگان، درک شنیداری و بیان شفاهی) و پرسشنامه تخیل و خلاقیت کودکان بود که روایی آن ها توسط متخصصان علوم تربیتی تایید و پایایی آن ها با استفاده از ضریب آلفای کرونباخ محاسبه شد. داده ها با بهره گیری از آزمون های آماری مناسب نظیر تحلیل کوواریانس مورد تجزیه وتحلیل قرار گرفت. یافته های پژوهش نشان داد میانگین نمرات مهارت های زبانی و تخیل در گروه آزمایش پس از اجرای برنامه قصه گویی آموزشی به طور معناداری افزایش یافته است، در حالی که در گروه کنترل تغییر معناداری مشاهده نشد. همچنین نتایج بیانگر آن بود که قصه گویی آموزشی بیشترین تاثیر را بر گسترش دامنه واژگان، توانایی روایتگری شفاهی و تصویرسازی ذهنی دانش آموزان داشته است. این نتایج حاکی از آن است که به کارگیری قصه گویی آموزشی می تواند به عنوان راهبردی کم هزینه، بومی پذیر و اثربخش برای ارتقای کیفیت آموزش در مدارس عشایری مورد توجه قرار گیرد. بر اساس یافته ها پیشنهاد می شود آموزگاران ابتدایی، به ویژه در مناطق عشایری، قصه گویی آموزشی را به صورت منظم در برنامه های درسی و فعالیت های پرورشی ادغام کنند و با بهره گیری از داستان های محلی و مشارکت فعال دانش آموزان، زمینه رشد زبانی و تخیلی آنان را فراهم سازند.

کلیدواژه ها:

قصه گویی آموزشی ، مهارت های زبانی ، تخیل ، دانش آموزان دبستانی ، مدارس عشایری