تاثیر آموزش مبتنی بر حل مسئله در پرورش تفکر انتقادی نوجوانان

در عصر حاضر که با انفجار اطلاعات و پیچیدگی مسائل اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی همراه است، پرورش تفکر انتقادی به عنوان یک توانایی بنیادین برای نوجوانان جهت تحلیل اطلاعات، ارزیابی استدلال ها و تصمیم گیری های منطقی، به یک ضرورت اجتناب ناپذیر تبدیل شده است. این ضرورت در مناطق روستایی و کمتربرخوردار مانند شهرستان سنقر استان کرمانشاه که نوجوانان آن با چالش های خاص بومی، محدودیت دسترسی به منابع آموزشی متنوع و همچنین فشارهای ناشی از تغییرات سریع اجتماعی-فرهنگی مواجه هستند، پررنگ تر می نماید. در این میان، آموزش مبتنی بر حل مسئله به عنوان یک رویکرد یادگیری فعال و دانش آموزمحور، پتانسیل قابل توجهی برای پرورش تفکر انتقادی از طریق درگیر کردن نوجوانان با مسائل واقعی، پیچیده و مرتبط با زندگی خودشان دارد. این مقاله با هدف بررسی تاثیر به کارگیری آموزش مبتنی بر حل مسئله بر رشد مهارت های تفکر انتقادی نوجوانان دوره متوسطه اول و دوم در مدارس شهرستان سنقر انجام شده است. یافته های این پژوهش که با روش نیمه آزمایشی با طرح پیش آزمون و پس آزمون با گروه کنترل بر روی نمونه ای از دانش آموزان پایه های نهم و دهم این منطقه اجرا شد، نشان می دهد که اجرای هدفمند آموزش مبتنی بر حل مسئله در قالب پروژه های کوچک مقیاس و مرتبط با بافت محلی (مانند بررسی علل کاهش بازدهی محصولات کشاورزی منطقه، تحلیل چالش های مهاجرت جوانان به شهرها، یا طراحی کمپین های فرهنگی برای حفظ میراث محلی) به صورت معناداری باعث بهبود مولفه های کلیدی تفکر انتقادی در نوجوانان شرکت کننده شده است. این بهبود در مهارت هایی چون تجزیه و تحلیل اطلاعات، استنباط، ارزیابی استدلال ها، تفسیر و خودتنظیمی فکری مشهود بود. نتایج تحلیل های کیتیو حاصل از مصاحبه با معلمان و مشاهده فرآیند کلاس ها نیز حاکی از آن است که موفقیت این رویکرد در گرو آمادگی و باور معلم، طراحی مسئله های اصیل و مرتبط با دغدغه های نوجوانان منطقه، و تغییر نقش معلم از انتقال دهنده دانش به تسهیل گر فرآیند یادگیری است. چالش های اصلی اجرا در این منطقه شامل زمان بر بودن روش، کمبود منابع آموزشی و نمونه های عملی بومی، و مقاومت اولیه در برابر تغییر رویه های سنتی آموزش بود. با این حال، ایجاد شبکه ای از معلمان علاقه مند و تهیه بسته های آموزشی کم هزینه مبتنی بر مسائل واقعی سنقر می تواند بر این چالش ها غلبه کند. در نهایت، این مقاله نتیجه می گیرد که آموزش مبتنی بر حل مسئله نه تنها یک استراتژی آموزشی موثر برای پرورش تفکر انتقادی است، بلکه می تواند به توانمندسازی نسل آینده منطقه برای مواجهه خلاقانه با مسائل محلی، تقویت حس عاملیت و اعتماد به نفس و کاهش شکاف آموزشی با مناطق شهری بینجامد. سرمایه گذاری بر آموزش معلمان و تولید محتوای بومی برای این رویکرد، گامی استراتژیک در مسیر توسعه پایدار و تاب آوری اجتماعی و فرهنگی شهرستان سنقر محسوب می شود.

کلیدواژه ها:

آموزش مبتنی بر حل مسئله ، تفکر انتقادی ، نوجوانان ، شهرستان سنقر ، یادگیری فعال