بازی و تقویت کارکردهای اجرایی: چارچوبی نوین برای طراحی فعالیت های آموزشی اثربخش

بازی به عنوان یک فعالیت طبیعی و جذاب در دوران کودکی و فراتر از آن، ظرفیت چشمگیری برای تقویت کارکردهای اجرایی مغز دارد. کارکردهای اجرایی، مجموعه ای از فرآیندهای شناختی سطح بالا شامل خودکنترلی، حافظه ی فعال، انعطاف پذیری شناختی و برنامه ریزی هستند که نقش تعیین کننده ای در موفقیت تحصیلی، تنظیم هیجان و کنش وری اجتماعی افراد ایفا می کنند. اهمیت و ضرورت پرداختن به این پیوند، ریشه در شواهد فزاینده ای دارد که نشان می دهد ضعف در این مهارت های بنیادین، با مشکلات آموزشی و رفتاری متعددی مانند ناتوانی در دنبال کردن دستورالعمل ها، کنترل تکانه و حل مساله ارتباط مستقیم دارد. بیان مساله ی اصلی مقاله حول این محور می چرخد که با وجود شناخت کافی نسبت به اهمیت کارکردهای اجرایی، سیستم های آموزشی سنتی اغلب فاقد برنامه ریزی منسجم و جذابی برای تقویت هدفمند این مهارت ها هستند. در این میان، بازی با ماهیت چالش برانگیز، تعاملی و بازخوردمحور خود، می تواند بستری ایده آل و طبیعی برای پرورش این ظرفیت های شناختی فراهم کند. با این حال، بسیاری از فعالیت های بازی محور در محیط های آموزشی، بدون پشتوانه ی علمی و صرفا بر مبنای سرگرمی طراحی می شوند و به طور سیستماتیک به تقویت مولفه های خاص کارکردهای اجرایی نمی پردازند. بنابراین، این مقاله در پی ارائه ی یک چارچوب نوین طراحی است که با استفاده از اصول علوم اعصاب شناختی و روانشناسی رشد، چگونگی ترجمه ی مکانیسم های بازی را به فعالیت های آموزشی ساختاریافته تبیین می کند. هدف نهایی، تجهیز مربیان و طراحان آموزشی به ابزارهایی عملی است تا بتوانند بازی ها و فعالیت های هدفمندی خلق کنند که به طور همزمان بر انتقال محتوای آموزشی و تقویت پایه های شناختی یادگیری متمرکز باشند.

کلیدواژه ها:

کارکردهای اجرایی ، بازی ، طراحی آموزشی ، علوم اعصاب شناختی ، فعالیت های هدفمند