دوزبانه بودن دانش آموزان در مدارس عشایری ایران: چالش ها، پیامدها و راهکارهای آموزشی

پژوهش حاضر با هدف بررسی جامع پدیده دوزبانگی در میان دانش آموزان مدارس عشایری ایران، تحلیل پیامدهای شناختی، آموزشی و اجتماعی آن، و ارائه راهکارهای عملی برای نظام آموزشی کشور انجام شده است. جوامع عشایری ایران به دلیل ساختار زیستی و الگوهای مهاجرتی خود، غالبا محیط های چندزبانه طبیعی را شکل می دهند که در آن زبان مادری (اغلب زبان های بومی و محلی) و زبان رسمی آموزش (فارسی) همزیستی دارند. این مقاله با رویکرد توصیفی-تحلیلی و با بهره گیری از مبانی نظری زبان شناسی تربیتی و روان شناسی شناختی، به بررسی وضعیت فعلی، چالش های مواجهه با مدرسه، و فرصت های نهفته در این دوزبانگی می پردازد. نتایج نشان می دهد که رویکرد غالب در مدارس عشایری، رویکرد «جایگزینی زبانی» است که منجر به ضعف در هر دو زبان می شود (به ویژه زبان مادری). همچنین، تعارض میان زبان خانه و زبان مدرسه، بر اعتماد به نفس دانش آموزان و فرآیند یادگیری آن ها تاثیر منفی می گذارد. این پژوهش با تاکید بر مدل های موفق آموزش دوزبانه (مانند رویکرد غوطه وری جزئی و دوطرفه)، راهکارهایی برای تلفیق زبان مادری در برنامه درسی و تقویت مهارت های شناختی مرتبط با دوزبانگی ارائه می دهد تا از این پتانسیل زبانی به عنوان منبعی برای توسعه آموزشی استفاده شود.

کلیدواژه ها:

دوزبانگی ، آموزش عشایری ، زبان مادری ، نظام آموزشی ایران ، یادگیری دو زبانه ، روان شناسی زبان.