زمینه های سیاسی و اقتصادی انقلاب مشروطه ایران

انقلاب مشروطه ایران (۱۲۸۵–۱۲۸۷ش) به عنوان یکی از مهم ترین تحولات سیاسی اجتماعی تاریخ معاصر ایران، محصول مجموعه ای از عوامل ساختاری در حوزه های سیاسی و اقتصادی بود. پژوهش حاضر با رویکرد تحلیلی تاریخی، پیوند میان ناکارآمدی سیاسی و بحران اقتصادی در دوره پایانی قاجار را بررسی می کند و نشان می دهد که استبداد سلطنتی، ضعف نهادهای نظارتی، فساد اداری و تصمیم گیری شخصی، در ترکیب با ساختار معیوب مالیات ستانی، کسری بودجه مزمن و فشار اقتصادی بر طبقات شهری، زمینه های شکل گیری مطالبات اصلاحی و قانون خواهانه را فراهم ساخت. نتایج پژوهش نشان می دهد که این دو حوزه بحران زا، نه تنها مشروعیت دولت را تضعیف کردند، بلکه اعتراض های اقتصادی را به مطالبه نهادینه سیاسی و تاسیس مجلس هدایت نمودند. همچنین نقش طبقات شهری، بازار و روحانیت در تبدیل نارضایتی های اقتصادی به خواست های قانون محور برجسته شد. بدین ترتیب، انقلاب مشروطه به مثابه راه حلی ساختاری برای بحران های مزمن سیاسی و اقتصادی دولت قاجار تحلیل می شود و می تواند الگویی برای فهم تعامل سیاست و اقتصاد در تاریخ ایران ارائه دهد.

کلیدواژه ها:

انقلاب مشروطه ، ناکارآمدی سیاسی ، بحران اقتصادی ، قانون خواهی.