ارزیابی خلاقانه: جایگزین های جذاب برای آزمون های سنتی در ابتدایی

نظام های آموزشی سنتی، به ویژه در دوره ابتدایی، اغلب بر آزمون های استاندارد و نمره محور تکیه دارند که قادر به سنجش کامل توانمندی ها، خلاقیت و فرآیند یادگیری دانش آموزان نیستند. این آزمون ها به دلیل ماهیت ایستا و تمرکز بر حافظه سپاری، زمینه را برای یادگیری سطحی فراهم کرده و انگیزه ذاتی دانش آموزان را تضعیف می کنند. در پاسخ به این چالش ها، نیاز مبرمی به تحول در پارادایم ارزشیابی احساس می شود. ارزشیابی خلاقانه به عنوان رویکردی نوین، بر مشاهده مستمر، سنجش عملکردی، و بازخورد سازنده تاکید دارد و تلاش می کند تا فراتر از سنجش محصول نهایی، به فرآیند یادگیری، رشد مهارت ها و بروز خلاقیت های فردی توجه کند. این مقاله با رویکرد علمی-توصیفی-تحلیلی، به بررسی مبانی نظری، ابزارها و شیوه های نوین ارزشیابی خلاقانه در دوره ابتدایی می پردازد. در این راستا، ابزارهایی نظیر پورتفولیو، نقشه های مفهومی، پروژه های کاربردی و ارزشیابی مبتنی بر عملکرد مورد تحلیل قرار گرفته اند. همچنین، چالش های فرهنگی و ساختاری پیش روی پیاده سازی این رویکردها در نظام آموزشی ایران بررسی شده و راهکارهای عملی برای تسهیل این گذار ارائه می گردد. تحلیل یافته های پژوهشی نشان می دهد که ارزشیابی خلاقانه تاثیر مثبتی بر افزایش انگیزه درونی، یادگیری عمیق، و توسعه مهارت های شناختی و اجتماعی دانش آموزان دارد این مقاله نتیجه گیری می کند که پذیرش ارزشیابی خلاقانه نه تنها یک تغییر روشی، بلکه یک ضرورت تربیتی برای تحقق اهداف سند تحول بنیادین و پرورش نسلی خلاق و مسئولیت پذیر است.

کلیدواژه ها:

ارزشیابی خلاقانه ، ارزشیابی جایگزین ، دوره ابتدایی ، سنجش عملکردی ، پورتفولیو ، تحول بنیادین.