هوش مصنوعی و عدالت آموزشی

گسترش سریع فناوری های هوش مصنوعی (AI) در تمامی ابعاد زندگی اجتماعی، از جمله حوزه آموزش، چالش ها و فرصت های جدیدی را برای تحقق اصول عدالت آموزشی ایجاد کرده است. این مقاله پژوهشی با هدف بررسی جامع رابطه میان هوش مصنوعی و عدالت آموزشی، نقش ها، پتانسیل ها، چالش ها و ملاحظات اخلاقی آن تدوین شده است. با توجه به افزایش وابستگی سیستم های آموزشی به الگوریتم ها و داده محوری، این پژوهش ابتدا به تبیین مفاهیم کلیدی هوش مصنوعی و عدالت آموزشی می پردازد و سپس با مرور ادبیات تخصصی داخلی و خارجی، کاربردهای AI در شخصی سازی یادگیری، ارزیابی، مدیریت و افزایش دسترسی را تحلیل می کند. تمرکز اصلی مقاله بر این است که چگونه AI می تواند شکاف های موجود در دسترسی و کیفیت آموزشی را کاهش دهد (فرصت ها) و در عین حال، خطر تقویت نابرابری های ساختاری از طریق سوگیری های الگوریتمی و تشدید شکاف دیجیتال را به همراه دارد (چالش ها). در نهایت، چارچوب هایی برای مدیریت اخلاقی و تقویت عدالت در پیاده سازی فناوری های AI در نظام های آموزشی، با نگاهی ویژه به وضعیت ایران، ارائه می گردد. نتایج نشان می دهد که در حالی که پتانسیل AI برای دموکراتیزه کردن آموزش بالاست، بدون دخالت فعالانه سیاستی و نظارت دقیق بر شفافیت و انصاف الگوریتم ها، خطر عمیق تر شدن بی عدالتی های آموزشی وجود دارد.

کلیدواژه ها:

هوش مصنوعی ، عدالت آموزشی ، انصاف الگوریتمی ، شکاف دیجیتال ، شخصی سازی یادگیری ، اخلاق در هوش مصنوعی