سفر درونی و دگرگونی روان انسان در مثنوی معنوی مولانا: تحلیل استعاره های حرکت از منظر روان شناسی تحلیلی

مثنوی معنوی مولانا، به عنوان یکی از برجسته ترین متون عرفانی جهان، نه تنها در سطح ادبی بلکه به عنوان بازتابی از تجربه های روانی و معنوی انسان مورد توجه است. این پژوهش با رویکرد کیفی و تحلیلی به بررسی استعاره های حرکت و سفر در مثنوی پرداخته و نقش آن ها را در بازنمایی سیر درونی و دگرگونی روان انسان از منظر روان شناسی تحلیلی مطالعه کرده است. داده ها شامل ابیات مرتبط با سفر، حرکت، و تحول روحی در مثنوی و تفاسیر پیشین جمع آوری و با روش تحلیل محتوای استعاری بررسی شدند. نتایج نشان می دهد که استعاره های سفر و حرکت، ابزار اصلی مولانا برای نمایش تحول روانی تدریجی، از سطح جسمانی و محسوس تا سطح جان و آگاهی باطنی هستند. حرکت پابرهنه، عبور از مراحل نطفه تا عقل، و دل بازی در مسیر عشق، نماد تغییرات روانی، رهایی از تعلقات دنیوی و تجربه های شهودی است. این استعاره ها، علاوه بر بیان حالات روانی، مسیر سلوک عرفانی و رشد معنوی را برای مخاطب عینی و قابل فهم می سازند. پژوهش حاضر نشان می دهد که زبان استعاری مولانا، فراتر از زیبایی شناسی، نقش شناختی و درمانی در درک تحول های درونی انسان دارد و می تواند پلی میان تجربه فردی عارف و فهم جمعی مخاطب ایجاد کند.

کلیدواژه ها:

سفر درونی ، دگرگونی روان ، استعاره های حرکت ، روان شناسی تحلیلی