افزایش مهارت های تفکر انتقادی و حل مساله در دانش آموزان پایه پنجم دبستان مریم شهرستان مهران از طریق اجرای برنامه «مناظره های کوچک» و «چالش های طراحی

هدف از پژوهش حاضر، افزایش مهارت های تفکر انتقادی و حل مساله در دانش آموزان پایه پنجم دبستان مریم بود که به دلیل غلبه روش های تدریس سنتی و معلم محور، در سطح مطلوب قرار نداشتند. این اقدام پژوهی توسط معاون آموزشی مدرسه (خانم فاطمه فتحی) صورت گرفت و به عنوان یک مداخله آموزشی-تربیتی در پاسخ به نیاز مشاهده شده در توانایی دانش آموزان برای تحلیل، قضاوت و ارائه راه حل های خلاقانه طراحی شد. روش پژوهش از نوع اقدام پژوهی چرخه ای بوده و جامعه آماری شامل ۵۰ دانش آموز پایه پنجم، ۲ نفر از آموزگاران و والدین آنها در سال تحصیلی ۱۴۰۴-۱۴۰۵ بود. ابزارهای جمع آوری داده ها شامل پرسشنامه ی استاندارد تفکر انتقادی (فرم کودکانه)، آزمون های عملکردی حل مساله (پیش آزمون و پس آزمون)، چک لیست مشاهده رفتار در کلاس، مصاحبه های نیمه ساختاریافته با والدین و معلمان، و یادداشت های ثبت شده توسط معاون آموزشی بود. اقدام اصلاحی شامل دو مولفه اصلی بود: ۱) اجرای برنامه «مناظره های کوچک کلاسی» (Mini-Debates) برای تقویت تحلیل و استدلال؛ و ۲) اجرای «چالش های طراحی مهندسی» (Engineering Design Challenges) برای توسعه حل مساله و خلاقیت. نتایج تحلیل داده ها (با استفاده از آزمون tهمبسته) نشان داد که اجرای این برنامه، به طور معنی داری منجر به افزایش میانگین نمرات تفکر انتقادی (افزایش ۲۲ درصدی) و حل مساله (افزایش ۱۸ درصدی) در دانش آموزان شد. این یافته ها حاکی از آن است که رویکردهای نوین آموزشی با محوریت مشارکت فعال دانش آموز، تحت نظارت و راهنمایی معاون آموزشی، می تواند به طور موثری مهارت های شناختی سطح بالا را در دوره ابتدایی ارتقا بخشد.

کلیدواژه ها:

اقدام پژوهی ، معاون آموزشی ، تفکر انتقادی ، حل مساله ، مناظره های کوچک ، چالش های طراحی ، دبستان مریم