مدلسازی پارامترهای کیفی آب زیرزمینی با استفاده از مدل های زمین آمار در استان مرکزی

رشد جمعیت، توسعه صنعتی و افزایش استانداردهای زندگی باعث افزایش نیازهای آبی در ایران شده است. آب زیرزمینی که منبع اصلی تامین آب در مناطق خشک و نیمه خشک است، اهمیت بالایی در کشاورزی، صنعت و شرب دارد. بررسی کیفیت این منبع حیاتی، به ویژه در استان مرکزی، از اهمیت ویژه ای برخوردار است. روش های سنتی ارزیابی، هزینه بر و زمان بر هستند؛ بنابراین استفاده از روش های ریاضی برای نقشه برداری و پیش بینی کیفیت آب ضروری است. در این مطالعه، تغییرات مکانی و زمانی سه پارامتر مهم (TDS، سولفات و سدیم) در استان مرکزی در سال های ۱۳۹۶، ۱۳۹۹ و ۱۴۰۲ تحلیل شد. این پارامترها به دلیل تاثیرشان بر شوری و سختی آب، نقش مهمی در ارزیابی قابلیت استفاده دارند. نمونه های مورد استفاده در این پژوهش از آزمایشگاه شرکت آب و فاضلاب استان مرکزی دریافت شد برای مدلسازی مکانی، روش کریجینگ جهانی با سه مدل نیم واریوگرام نمایی، گوسی و کروی آزموده شد و دقت مدل ها با شاخص های RMSE، MAE و R² ارزیابی گردید. نتایج نشان داد که مدل گوسی در پیش بینی هر سه پارامتردر تمامی سال های مورد مطالعه بهتر عمل کرده است. بالا رفتن مقدار میانگین هر سه پارامتر در سال ۱۳۹۹ نشان از بالا رفتن مقدار غلظت برخی نمونه ها در این سال دارد اما بررسی نقشه های تولید شده حاکی از پایین آمدن افت کیفی گسترده در منطقه در سال ۱۴۰۲ می باشد.یافته های این مطالعه نشان دهنده توانایی بالای روش های زمین آماری در مدل سازی مکانی کیفیت آب زیرزمینی است و می تواند به عنوان ابزاری کارآمد در مدیریت پایدار منابع آب زیرزمینی، به ویژه در مناطق مستعد افت کیفی، به کار گرفته شود.

کلیدواژه ها:

کیفیت آب زیرزمینی ، کریجینگ جهانی ، کل جامدات محلول ، سولفات ، سدیم