ارزیابی عملکرد آب در اکوسیستم های حوضه آبخیز قره سو بر مبنای الگوی کاربری اراضی و پوشش سرزمین

زمینه و هدف: تولید آب یکی از ارزشمندترین خدمات اکوسیستم ها است که حیات موجودات به شدت تحت تاثیر شرایط آن قرار دارد. محدودیت ذاتی تولید آب و مصرف بی رویه آن چالشی عظیم در جهان ایجاد کرده است. بنابراین، ضروری است در راستای حفظ و تنظیم چرخه های آب‍‍‍‍‍‍شناختی، توسعه هر منطقه هماهنگ با پتانسیل آبی آن انجام شود. این مطالعه با هدف ارزیابی عملکرد آب در حوضه آبخیز قره سو واقع در استان گلستان بر مبنای الگوی کنونی کاربری اراضی و پوشش سرزمین صورت پذیرفت تا سهم نسبی سیماهای این منطقه در میزان تولید، مصرف و ذخیره آب مشخص شود.

روش بررسی: در این مطالعه، ابتدا داده های اقلیم و آب و هوا (دوره ۳۰ ساله)، هیدرولوژی، خاک، کاربری اراضی و پوشش سرزمین (۱۳۹۴-۱۳۹۰) از محدوده مطالعاتی تهیه گردید. سپس، با تجزیه و تحلیل آن ها، مدل سازی عملکرد آب از دیدگاه رویکرد خدمات اکوسیستمی، با استفاده از مدل InVEST و بر مبنای الگوی کاربری اراضی و پوشش سرزمین صورت پذیرفت.

یافته ها: نتایج نشان داد که میانگین تولید آب در هر هکتار کاربری های انسان ساخت، جنگل داری، مرتع داری، کشاورزی و مناطق آبی به ترتیب حدود ۱۱۱۵، ۸۴۰، ۵۵۶، ۹۵۳ و ۹۰۹ متر مکعب و میزان میانگین مصرف آب نیز به ترتیب حدود ۷۳۵، ۵۵۵، ۴۹۶، ۷۸۲ و ۶۷۷ متر مکعب در هکتار است.

بحث و نتیجه گیری: نتایج نشان می دهند بخش های میانی حوضه بیشترین سهم را در میزان تولید آب حوضه دارند و تا حدود زیادی تحت تاثیر کاربری های انسان ساخت و کشاورزی قرار دارند. همچنین، بیشترین مقدار مصرف آب نیز در ازای کاربری های کشاورزی و توسعه انسان ساخت اتفاق می افتد و بیانگر این واقعیت هستند که سهم عمده مصرف آب در آبخیز متاثر از شدت فعالیت های انسانی است.

کلیدواژه ها:

خدمات اکوسیستم ، عملکرد آب ، کاربری اراضی ، پوشش سرزمین ، InVEST.