شناسایی تهدیدات و ظرفیت های دیجیتال در حوزه سلامت روان شهری ایران

با توسعه روزافزون فناوری های دیجیتال، تهدیدات و ظرفیت های متعددی برای سلامت روان شهروندان پدید آمده است. رشد سریع این فناوری ها و دیجیتالی شدن زندگی شهرنشینی در ایران نیز چالش ها و ظرفیت های تازه ای را در حوزه سلامت روان ایجاد کرده است. با این حال، تاکنون هیچ مطالعه ای به طور خاص به بررسی این ظرفیت ها و تهدیدات در شهرهای ایران نپرداخته است. به همین منظور این پژوهش با هدف تلفیق دیدگاه های متخصصان و پژوهش های داخلی و شناسایی و تحلیل تهدیدات و ظرفیت های مرتبط با سلامت روان دیجیتال در محیط های شهری ایران انجام شده است. این پژوهش یک مطالعه کاربردی است که یک رویکردی ترکیبی کیفی را در پیش گرفته است. بدین منظور، علاوه بر مرور نظام مند و تحلیل محتوای پژوهش های مرتبط، تلاش شده است تا از طریق انجام مصاحبه های عمیق با متخصصان و فعالان این حوزه، دیدگاه های تخصصی و تجربیات دست اول نیز گردآوری شود. ابتدا با مرور نظام مند منابع علمی، مطالعات مرتبط با سلامت روان دیجیتال شهری از پایگاه های معتبر جمع آوری و طی مراحل غربالگری، ۱۶ مقاله واجد شرایط برای تحلیل محتوای مقوله ای باقی ماند. سپس در گام بعدی، به منظور تکمیل و تعمیق داده ها، مصاحبه های عمیق با متخصصان و فعالان حوزه سلامت روان دیجیتال انجام شد. داده های حاصل از هر دو بخش تلفیق و نتایج نهایی استخراج گردید. یافته های این پژوهش نشان می دهد، عوامل مدیریتی با بیشترین سهم (۵۱.۰۷٪ فرصت و ۲۳.۳۴% تهدید از مقولات تحلیل شده) نقش محوری در سلامت روان دیجیتال شهری دارند. مهم ترین فرصت مدیریتی، امکان گسترش مراقبت های متمرکز بر بیمار و مهم ترین تهدید آن، تشدید شکاف دیجیتالی نسلی می باشد. در بعد فردی، ۲۱.۷۱٪ مقولات بر افزایش تاب آوری و آگاهی و اطلاعات عمومی شهروندان در خصوص سلامت روان تاکید دارند، در حالی که کمبود مهارت و سواد دیجیتال، اصلی ترین تهدید فردی با ۳۹.۳۴% شناخته شد. همچنین عوامل اجتماعی-فرهنگی با سهم (۱۲.۵۴٪ فرصت و ۳۱.۷۶% تهدید از مقولات تحلیل شده) و عوامل محیطی (با ۱۴.۶۸% فرصت و ۵.۴۷% تهدید) کمترین سهم را داشتند.. نتایج حاکی از آن است که اگرچه فناوری های دیجیتال پتانسیل قابل توجهی برای بهبود دسترسی به خدمات سلامت روان، افزایش آگاهی عمومی و توانمندسازی افراد دارند، اما در صورت عدم مدیریت صحیح و توجه به چالش های موجود، می توانند پیامدهای منفی قابل توجهی بر سلامت روان جامعه شهری داشته باشند.

کلیدواژه ها:

تحلیل محتوا ، تهدیدات و فرصت ها ، سلامت روان دیجیتال شهری ، مرور سیستماتیک ادبیات