از «اقتصاد حضور» تا «حضور اقتصاد» در معماری و شهرسازی ایران ( بررسی سیر تحول تاریخی میدان توپخانه تهران)

«اقتصاد حضور» چارچوبی پویا برای بررسی و آشکارسازی پدیده ها در دوران های تاریخی است. این پژوهش در پی پاسخ به این پرسش است که چگونه می توان از این مفهوم برای فهم کنش معمارانه بهره برد. روش پژوهش بر مبنای پدیدارشناسی هرمنوتیکی راینر شورمان شامل سه مرحله فروکاست، برساخت و واسازی است. یافته ها نشان می دهد اقتصاد حضور افقی است که دامنه فهم و کنش سوژه را در تاریخ هستی تعیین می کند. سرشت مکان به مثابه کیفیتی از امری ساختنی، آثار معماری را به شیوه آرشیک (اصیل) یا آنارشیک (غیراصیل) تفسیر می کند. تحلیل میدان توپخانه در چهار دوره تاریخی (۱۴۰۴-۱۲۵۰ش) نشان می دهد تغییر آرشه های اقتصادی از زمین، تجارت به اقتصاد رانتی-نهادی بدون توجه به زمینه منجر به تحول از مکان اصیل به بی مکانی میدان شده است. مشارکت نظری این پژوهش ارائه چارچوبی چندلایه برای تحلیل آثار معماری بر اساس اقتصاد حضور است که تحولات از سطح کلان به خرد مرحله ای حرکت می کند.

کلیدواژه ها:

اقتصاد حضور ، سرشت مکان ، هایدگر ، راینر شورمان ، میدان توپخانه.