بررسی نقش و تاثیر خانواده ها در فرآیند آموزشی و رشد تحصیلی کودکان با نیازهای ویژه

آموزش کودکان با نیازهای ویژه یکی از مهم ترین و حساس ترین حوزه های نظام تعلیم و تربیت، به ویژه در دوره ابتدایی، به شمار می آید. این کودکان به دلیل تفاوت های شناختی، جسمی، هیجانی یا رفتاری، نیازمند برنامه های آموزشی متناسب و حمایت های چندبعدی هستند. در این میان، خانواده به عنوان نخستین و پایدارترین نهاد تربیتی، نقشی اساسی در شکل گیری نگرش کودک نسبت به یادگیری و پیشرفت تحصیلی ایفا می کند. هدف پژوهش حاضر بررسی نقش و تاثیر خانواده ها در فرآیند آموزشی و رشد تحصیلی کودکان با نیازهای ویژه با تاکید بر تعامل میان خانواده، معاون آموزشی و معلم آموزش استثنایی است.این پژوهش به روش توصیفی–تحلیلی انجام شده و داده ها از طریق مطالعه منابع علمی معتبر، اسناد و آیین نامه های آموزشی، و همچنین تحلیل تجارب میدانی معاونان آموزشی دوره ابتدایی و معلمان آموزش استثنایی گردآوری شده است. یافته های پژوهش نشان می دهد که مشارکت فعال خانواده ها در امور آموزشی، آگاهی والدین از ویژگی ها و نیازهای خاص کودکان با نیازهای ویژه، و برقراری ارتباط مستمر و هدفمند با مدرسه، تاثیر معناداری بر بهبود عملکرد تحصیلی، افزایش انگیزه یادگیری، ارتقای مهارت های اجتماعی و کاهش مشکلات رفتاری این کودکان دارد.همچنین نتایج بیانگر آن است که نقش معاون آموزشی در ایجاد بسترهای ارتباطی موثر میان خانواده و مدرسه و نقش معلم آموزش استثنایی در انتقال راهکارهای تخصصی آموزشی به خانواده ها، از عوامل کلیدی در موفقیت تحصیلی کودکان با نیازهای ویژه محسوب می شود. در نهایت، پژوهش حاضر بر ضرورت توانمندسازی خانواده ها، طراحی برنامه های آموزشی ویژه والدین و تقویت تعامل سه جانبه خانواده، مدرسه و معلم تاکید دارد و این تعامل را به عنوان یکی از موثرترین راهبردها در بهبود کیفیت آموزش و رشد تحصیلی کودکان با نیازهای ویژه معرفی می کند.

کلیدواژه ها:

کودکان با نیازهای ویژه ، مشارکت خانواده ، رشد تحصیلی ، آموزش ابتدایی ، تعامل مدرسه و خانواده ، معاون آموزشی