مرور تاریخی تحول نقش معلم معارف در نظام آموزشی ایران از مکتب خانه تا مدرسه هوشمند

این مقاله مروری تاریخی، به تحلیل تحول نقش معلم معارف (دینی و اخلاقی) در نظام آموزشی ایران از دوران مکتب خانه های سنتی تا مدرسه هوشمند معاصر می پردازد. با استفاده از روش تاریخی-تحلیلی و استناد به منابع معتبر، واکاوی در چهار دوره کلان صورت گرفته است: دوره اقتدار سنتی «ملا» در مکتب خانه، دوره تبدیل به «معلم رسمی» در سیستم متمرکز مدرن از مشروطه تا پهلوی، دوره نقش ایدئولوژیک و «معلم-مربی» پس از انقلاب اسلامی، و دوره کنونی گذار به نقش «تسهیل گر»، «طراح یادگیری» و «مشاور رسانه ای» در عصر دیجیتال. یافته ها نشان می دهد این تحول صرفا روشی نبوده، بلکه دگرگونی در ماهیت مرجعیت، رابطه معلم با دانش و دانش آموز و همچنین انتظارات سیاسی-اجتماعی از آموزش دینی را دربرداشته است. چالش محوری امروز، آشتی دادن اصالت محتوای اسلامی با شیوه های اثرگذار بر نسل دیجیتال و پرسشگر است. نتیجه گیری می شود که آینده این نقش، در گرو تربیت معلمانی تلفیقی است که در سه حوزه تسلط بر معارف اسلامی، علوم تربیتی نوین و سواد دیجیتال توانمند باشند.

کلیدواژه ها:

معلم معارف ، تحول تاریخی ، مکتب خانه ، مدرسه نوین ، مدرسه هوشمند ، نقش معلم ، آموزش دینی ایران.