مروری نظامند و نقشهای نوین معلم معارف در مواجه با زیست جهان دانش آموز معاصر

شکاف روزافزون بین زیست جهان دانش آموز معاصر و نظام آموزش رسمی معارف اسلامی، ایفای نقش سنتی معلم را با چالش های بنیادین مواجه کرده است. این پژوهش با هدف بازتعریف نقش های نوین معلم معارف در مواجهه با این زیست جهان، به روش مرور نظام مند کیفی و با تحلیل ۴۱ مطالعه منتشرشده در بازه ۱۳۹۸ تا ۱۴۰۲ انجام شد. یافته ها نشان داد زیست جهان کنونی نوجوان ایرانی با مولفه های سیالیت هویتی، عقلانیت ابزاری، ارتباطات افقی شبک های و گسست زبانی مشخص می شود که الگوی انتقال یک سویه معارف را ناکارآمد می سازد. در مواجهه با این شرایط، پنج نقش کلیدی برای معلم معاصر شناسایی گردید: ۱. واسطه و مترجم فرهنگی (ترجمه دو سویه معنا بین سنت و نوگرایی)، ۲. تسهیل گر گفت وگوی انتقادی (ایجاد فضای امن برای پرسشگری و مدیریت دیالوگ)، ۳. مشاور معنوی و هویت ساز (همراهی در حل تعارضات ارزشی و شکل دهی هویت دینی شخصی)، ۴. تولیدکننده و پالایش گر محتوای دیجیتال (فعالیت هوشمندانه در فضای مجازی و آموزش سواد رسانه ای)، و ۵. طراح تجربه و هم سفر اکتشافی (جانشین سازی یادگیری مشارکتی و پروژه محور به جای سخنرانی). این نقش ها حاکی از گذار از اقتدار مبتنی بر موقعیت به اقتدار اکتسابی مبتنی بر شایستگی و ارتباط است. موفقیت در این تحول، مستلزم بازنگری نهادی در ماموریت آموزش معارف و سرمایه گذاری بر توسعه حرفه ای معلمان است.

کلیدواژه ها:

زیست جهان ، معلم معارف ، نقش نوین ، مرور نظام مند ، آموزش دینی ، فضای مجازی