نقش ادبیات فانتزی در پرورش خلاقیت و تفکر انتقادی دانش آموزان متوسطه

در عصر حاضر که نظام های آموزشی جهانی بر پرورش مهارت های شناختی سطح بالا تاکید دارند، ادبیات به ویژه ژانر فانتزی، به عنوان ابزاری قدرتمند اما کم مصرف مطرح می شود. این مقاله با روش مروری-تحلیلی و با هدف تبیین نقش ادبیات فانتزی در پرورش خلاقیت و تفکر انتقادی دانش آموزان مقطع متوسطه انجام شده است. یافته ها نشان می دهد که ادبیات فانتزی از طریق مکانیسم هایی چون مواجهه با «امر محال پذیرفتنی»، جهان سازی، موقعیت های اخلاقی مبهم و استعاره های پیچیده، به طور همزمان قوه ی تخیل، انعطاف شناختی و توانایی تحلیل، استنباط و قضاوت اخلاقی نوجوانان را تقویت می کند. این متون با ایجاد فاصله ی امن از واقعیت، امکان کاوش در ایده های بدیع و نقد مسائل پیچیده ی اجتماعی را فراهم می آورند. بررسی آثار شاخصی چون «ارباب حلقه ها»، «هری پاتر» و «نارنیا» موید این نقش آفرینی است. نتیجه گیری کلی حاکی از آن است که گنجاندن برنامه ریزی شده ی ادبیات فانتزی غنی در برنامه ی درسی متوسطه، می تواند به عنوان یک راهکار موثر مکمل، در راستای پرورش شهروندانی خلاق، منتقد و همدل عمل کند. در پایان، راهکارهای عملی برای معلمان و برنامه ریزان درسی، شامل فعالیت های کلاسی خلاق و طرح های میان رشته ای، ارائه شده است.

کلیدواژه ها:

ادبیات فانتزی ، خلاقیت ، تفکر انتقادی ، آموزش متوسطه ، روان شناسی آموزشی ، نظریه ی ذهن