مروری نظام مند بر نقش سرمایه فرهنگی و اقتصادی خانواده بر پیشرفت تحصیلی دانش آموزان

پیشرفت تحصیلی به عنوان شاخصی کلیدی در کارآمدی نظام های آموزشی، تحت تاثیر عمیق سرمایه فرهنگی و اقتصادی خانواده قرار دارد. این مرور نظام مند با هدف تحلیل و ترکیب یافته های پژوهش های معاصر (۲۰۲۴-۲۰۱۸) درباره نقش این دو نوع سرمایه انجام شد. بر پایه پروتکل PRISMA و با جستجویی سیستماتیک در پایگاه های اطلاعاتی معتبر فارسی و انگلیسی، از میان ۱۲۵۶ مقاله اولیه، ۷۲ مطالعه واجد شرایط انتخاب و با ابزار MMAT ارزیابی کیفی شدند. یافته ها نشان داد سرمایه فرهنگی در اشکال درونی شده (مانند مهارت های زبانی و عادات فرهنگی)، عینیت یافته (مانند کتاب و فناوری) و نهادینه شده (تحصیلات والدین) و نیز سرمایه اقتصادی (درآمد و دارایی) به طور مستقیم و از طریق مکانیسم های میانجی مانند انتظارات والدین، شیوه فرزندپروری و کاهش استرس اقتصادی، پیش بین کننده قدرتمند موفقیت تحصیلی هستند. افزون بر این، تعامل این دو سرمایه غالبا اثر افزایشی داشته و به ایجاد مزیت مضاعف برای دانش آموزان برخوردار و محرومیت ترکیبی برای دیگران می انجامد. تفاوت های بافتی، به ویژه در اولویت های سرمایه فرهنگی میان مطالعات فارسی و انگلیسی مشهود بود. نتیجه گیری کلی حاکی از آن است که مدارس، برای تحقق عدالت آموزشی، نیازمند اتخاذ سیاست های فعالانه توزیع مجدد منابع، غنی سازی محیط آموزشی و توانمندسازی همگانی والدین هستند تا بتوانند به عنوان تعدیل کننده نابرابری های خانوادگی عمل نمایند.

کلیدواژه ها:

سرمایه فرهنگی ، سرمایه اقتصادی ، پیشرفت تحصیلی ، نابرابری آموزشی ، مرور نظام مند ، خانواده.