بررسی نقش سازوکارهای تشویقی مدرسه در تقویت عمل به احکام و اخلاق اسلامی

تربیت نسل متعهد به احکام و اخلاق اسلامی، از رسالت های محوری نظام آموزش و پرورش است. با این حال، شکاف میان دانش دینی و التزام عملی در میان دانش آموزان، چالشی جدی محسوب می شود. این پژوهش با هدف شناسایی و تحلیل سازوکارهای تشویقی موثر در محیط مدرسه برای تقویت انگیزه و عمل به ارزش های اسلامی و با روش سنتز پژوهشی (فراترکیب) انجام شده است. بدین منظور، مطالعات معتبر داخلی (از سال ۱۳۹۰) و خارجی (از سال ۲۰۱۰) در حیطه تربیت دینی و اخلاقی، به صورت نظام مند گردآوری، ارزیابی و ترکیب شدند. یافته ها نشان می دهد که سازوکارهای تشویقی معنوی (مانند اعطای القاب نیکو)، اجتماعی (مانند تقدیر جمعی) و مبتنی بر مسئولیت پذیری، در مقایسه با پاداش های مادی صرف، اثربخشی بیشتری در ایجاد انگیزه درونی دارند. تحلیل تطبیقی حاکی از اشتراک مطالعات داخلی و خارجی در تاکید بر نقش معلم به عنوان الگوی اخلاقی، اهمیت تشویق غیررسمی و بازخورد توصیفی است؛ با این تمایز که در مطالعات اسلامی، غایت نهایی تشویق، «قرب الهی» و در مطالعات غربی سکولار، «شکوفایی فردی» است. بر اساس سنتز نهایی، «مدل سه سطحی تشویق برای قرب» شامل سطوح رابطهمحور، فرآیندمحور و معنامحور ارائه شده است. نتیجه کلی تحقیق بیانگر ضرورت طراحی نظام های تشویقی هوشمند، یکپارچه و مبتنی بر تلفیق مبانی اسلامی با یافته های روان شناسی تربیتی است.

کلیدواژه ها:

سازوکارهای تشویقی ، مدرسه ، احکام اسلامی ، اخلاق اسلامی ، تربیت دینی ، سنتز پژوهشی.