بررسی تاثیر سیاست های ملی بر برنامه ریزی شهری شهرداری ها

این پژوهش به بررسی تاثیر سیاست های ملی بر برنامه ریزی شهری شهرداری ها می پردازد و با هدف شناسایی عوامل کلیدی که بر همسویی (یا عدم همسویی) بین سطوح ملی و محلی اثر می گذارند، چارچوبی ترکیبی برای تحلیل این روابط ارائه می دهد. برای دستیابی به این هدف از روش پژوهش ترکیبی (mixed methods) استفاده شده است. ابتدا با تحلیل محتوا اسناد ملی (قوانین برنامه ریزی شهری، استراتژی های توسعه، برنامه های پنج ساله) و اسناد شهرداریی (طرح های جامع شهر، برنامه های اجرایی) مقیاس های سازگاری قانونی، مالی و اطلاعاتی ارزیابی گردید. سپس دو شهر بزرگ (تهران و اصفهان) به عنوان مطالعه موردی انتخاب شدند و ۲۴ مصاحبه نیمه ساختاریافته با مدیران ارشد شهرداری، اعضای شورای شهر و متخصصان برنامه ریزی انجام شد. داده های کیفی با نرم افزار NVivo ۱۲ تحلیل محتوا و تماتیک شد؛ داده های کمی نیز با نرم افزار SPSS ۲۸ به صورت آزمون همبستگی پیرسون بررسی شد. نتایج نشان می دهد که میانگین سازگاری اسناد ملی و شهرداریی در سه بعد قانونی (۰.۶۲)، مالی (۰.۴۸) و اطلاعاتی (۰.۵۵) متغیر است؛ بیش ترین همبستگی مثبت بین سازگاری اطلاعاتی و عملکرد شهرداری ها (r = ۰.۴۷, p < ۰.۰۱) مشاهده شد. مصاحبه ها عوامل عدم شفافیت فرآیند انتقال، محدودیت های مالی، فقدان بستر دیجیتال یکپارچه و برخی نوآوری های موثر در همکاری بین سطوح را شناسایی کردند. بر این اساس، پژوهش سه توصیه عملی ارائه می دهد: (۱) تدوین چارچوب رسمی انتقال سیاست های ملی به سطح شهرداری؛ (۲) ایجاد سازوکارهای مالی هدفمند (اعتبارهای مکانی و ضمانت نامه های اجرایی)؛ (۳) توسعه سامانه یکپارچه داده های شهری (GIS National Hub) و پلتفرم های مشارکتی برای ارتقاء نوآوری سازمانی. این راهکارها می توانند شکاف ساختاری موجود را کاهش داده و بهبود مستمر در برنامه ریزی شهری را تضمین کنند.

کلیدواژه ها:

سیاست های ملی ، برنامه ریزی شهری ، همسویی قانونی ، سازوکارهای مالی ، سامانه داده های شهری