بررسی چالش های برنامه ریزی درسی در نظام آموزشی ایران

برنامه ریزی درسی یکی از ارکان بنیادین نظام های آموزشی است و نقش تعیین کننده ای در کیفیت یادگیری، تحقق اهداف تربیتی و توسعه سرمایه انسانی دارد. در نظام آموزشی ایران، علی رغم تلاش های گسترده برای به روزرسانی و اصلاح برنامه های درسی، چالش های متعددی همچون عدم انعطاف پذیری برنامه ها، تمرکزگرایی شدید، شکاف میان نظریه و عمل، کمبود منابع آموزشی استاندارد و ضعف در تربیت حرفه ای معلمان مشاهده می شود (ملکی، ۱۳۹۷؛ احمدی و همکاران، ۱۴۰۰). یافته های مطالعات مختلف نشان می دهد که این چالش ها موجب افت کیفیت یادگیری، کاهش انگیزش تحصیلی، و ناتوانی برنامه های درسی در پاسخ گویی به نیازهای جامعه در حال تغییر شده اند (یونسکو، ۲۰۱۹؛ شریعتمداری، ۱۳۹۸).بررسی پژوهش ها حاکی از آن است که ساختار متمرکز برنامه ریزی درسی در ایران، محدودیت هایی برای مشارکت معلمان، دانش آموزان و کارشناسان محلی ایجاد می کند و مانع از تطبیق محتوا با شرایط فرهنگی و اجتماعی مناطق مختلف می شود (یونسکو، ۲۰۲۲). علاوه بر این، غلبه رویکرد حافظه محور، کمبود ارزشیابی کیفی، نبود ارتباط میان نیازهای بازار کار و محتوای آموزشی، و ضعف در استفاده از فناوری های نوین آموزشی از جمله مسائلی هستند که اثربخشی برنامه های درسی را تحت تاثیر قرار می دهند (رضایی و همکاران، ۱۴۰۱؛ OECD, ۲۰۲۰).این مقاله مروری با هدف تحلیل چالش های برنامه ریزی درسی در نظام آموزشی ایران صورت گرفته و تلاش می کند با تکیه بر مطالعات تجربی و نظری، تصویری جامع از وضعیت موجود و پیامدهای آن ارائه دهد و زمینه را برای ارائه راهکارهای اصلاحی فراهم سازد.

کلیدواژه ها:

برنامه ریزی درسی ، نظام آموزشی ایران ، چالش های آموزشی ، ارزشیابی درسی ، سیاست گذاری آموزشی ، یادگیری معنادار.