تحلیل محتوای کتاب های درسی جدید بر اساس مولفه های تربیت شهروندی

تربیت شهروندی به عنوان یکی از اهداف اساسی نظام های آموزشی، نقش مهمی در پرورش شهروندانی آگاه، مسئول و مشارکت جو ایفا می کند. کتاب های درسی، به عنوان ابزار اصلی تحقق اهداف برنامه درسی رسمی، سهم قابل توجهی در انتقال مفاهیم و ارزش های شهروندی به دانش آموزان دارند. هدف پژوهش حاضر، تحلیل محتوای کتاب های درسی جدید بر اساس مولفه های تربیت شهروندی است. این پژوهش از نظر هدف کاربردی و از نظر روش، توصیفی–تحلیلی است که با استفاده از روش تحلیل محتوا انجام شده است. جامعه پژوهش شامل کتاب های درسی جدید دوره موردنظر بوده و واحد تحلیل، متن ها، تصاویر، فعالیت ها و پرسش های آموزشی کتاب ها در نظر گرفته شده است. ابزار گردآوری داده ها، چک لیست تحلیل محتوا مبتنی بر مولفه های تربیت شهروندی بود که روایی آن با نظر خبرگان تایید شد. یافته های پژوهش نشان داد که بیشترین میزان توجه کتاب های درسی به مولفه آگاهی از حقوق و تکالیف شهروندی اختصاص دارد، در حالی که مولفه هایی مانند مشارکت اجتماعی و احترام به تنوع فرهنگی و اجتماعی از فراوانی کمتری برخوردارند. نتایج حاکی از آن است که رویکرد غالب در محتوای کتاب ها، شناخت محور بوده و ابعاد نگرشی و رفتاری تربیت شهروندی کمتر مورد توجه قرار گرفته اند. بر این اساس، بازنگری در محتوای کتاب های درسی با تاکید بر ایجاد توازن میان مولفه های مختلف تربیت شهروندی و تقویت رویکردهای عملی و مشارکتی ضروری به نظر می رسد.

کلیدواژه ها:

تحلیل محتوا ، کتاب های درسی ، تربیت شهروندی ، برنامه درسی ، آموزش رسمی