سواد هیجانی معلم و کلاس ایمن هیجانی: پیامدها برای تاب آوری تحصیلی دانش آموزان طیف اوتیسم

در سال های اخیر، توجه به ابعاد هیجانی یادگیری به عنوان یکی از مولفه های کلیدی کیفیت آموزش، به ویژه در آموزش دانش آموزان طیف اوتیسم، اهمیت فزاینده ای یافته است. دانش آموزان طیف اوتیسم به دلیل تفاوت های بنیادین در پردازش هیجان، تنظیم عاطفی و تعاملات اجتماعی، بیش از سایر دانش آموزان در معرض تجربه اضطراب تحصیلی، کناره گیری آموزشی و کاهش تاب آوری تحصیلی قرار دارند. در این میان، نقش معلم و کیفیت فضای هیجانی کلاس درس، به عنوان متغیرهایی تعیین کننده اما کمتر بررسی شده، نیازمند واکاوی عمی متغیرهایی تعیین کننده اما کمتر بررسی شده، نیازمند واکاوی عمیق است. پژوهش حاضر با هدف تبیین نقش سواد هیجانی معلم و کلاس ایمن هیجانی در ارتقای تاب آوری تحصیلی دانش آموزان طیف اوتیسم انجام شد.این پژوهش از نظر ماهیت، کیفی و از نوع توصیفی–تحلیلی است. جامعه پژوهش را معلمان آموزش ابتدایی و استثنایی دارای تجربه تدریس به دانش آموزان طیف اوتیسم تشکیل دادند که با استفاده از نمونه گیری هدفمند و مبتنی بر ملاک انتخاب شدند. گردآوری داده ها از طریق مصاحبه های نیمه ساختاریافته عمیق انجام گرفت و فرایند نمونه گیری تا رسیدن به اشباع نظری ادامه یافت. داده های حاصل با بهره گیری از روش تحلیل محتوای کیفی به شیوه استقرایی تحلیل شدند و برای افزایش اعتبار یافته ها، معیارهای مقبولیت، قابلیت اعتماد، انتقال پذیری و تاییدپذیری رعایت شد.یافته های پژوهش در قالب چند مضمون اصلی سازمان دهی شد که مهم ترین آن ها شامل آگاهی و خودتنظیمی هیجانی معلم، همدلی آموزشی و تعامل حمایتی، ساختاردهی هیجانی کلاس و بازتعریف خطا و شکست در فرایند یادگیری بود. نتایج نشان داد که معلمان برخوردار از سواد هیجانی بالاتر، توانمندتر در ایجاد کلاس ایمن هیجانی هستند و این فضا با کاهش تهدید هیجانی، افزایش احساس تعلق و تقویت انگیزش تحصیلی، نقش واسطه ای موثری در ارتقای تاب آوری تحصیلی دانش آموزان طیف اوتیسم ایفا می کند.

کلیدواژه ها:

سواد هیجانی معلم ، کلاس ایمن هیجانی ، تاب آوری تحصیلی ، دانش آموزان طیف اوتیسم ، آموزش فراگیر ، آموزش استثنایی