تعامل انسان–هوش مصنوعی در پرورش مهارت های اجتماعی دانش آموزان اوتیسم

اختلال طیف اوتیسم یکی از چالش برانگیزترین اختلالات رشدی–عصبی است که با نارسایی در تعاملات اجتماعی و درک نشانه های ارتباطی همراه است. دانش آموزان دارای این اختلال، در فرایند اجتماعی شدن و برقراری ارتباط موثر، نیازمند آموزش های هدفمند و محیط های یادگیری متناسب با ویژگی های شناختی و هیجانی خود هستند. روش های سنتی نظیر آموزش مستقیم و تمرین گروهی، اگرچه در کوتاه مدت موثرند، اما به دلیل اضطراب اجتماعی، وابستگی به مربی و ضعف در تعمیم مهارت ها، اثربخشی پایداری ندارند. پیشرفت هوش مصنوعی و ظهور حوزه میان رشته ای «تعامل انسان–هوش مصنوعی» امکان تحول در آموزش ویژه را فراهم کرده است. سامانه های تعاملی هوشمند با شبیه سازی موقعیت های اجتماعی واقعی و ارائه بازخورد آنی، می توانند فرصت تمرین، تجربه و درونی سازی تدریجی مهارت های اجتماعی را در فضایی ایمن و قابل پیش بینی ایجاد کنند.پژوهش حاضر با رویکرد کیفی توصیفی و با هدف تبیین نقش تعامل انسان–هوش مصنوعی در پرورش مهارت های اجتماعی دانش آموزان اوتیسم انجام شد. داده ها از طریق مصاحبه های نیمه ساختاریافته با معلمان و مربیان آموزش ویژه گردآوری و به روش توصیفی تحلیل گردید. یافته ها نشان داد که استفاده از فناوری های هوشمند تعاملی موجب افزایش احساس امنیت روانی، تسهیل یادگیری تدریجی، ارتقای انگیزش اجتماعی و بهبود کیفیت مشارکت دانش آموزان می شود. همچنین، نقش هدایت گرانه ی معلم در ایجاد پیوند میان تجربیات دیجیتال و موقعیت های واقعی حیاتی است. با وجود این، نگرانی هایی همچون احتمال وابستگی بیش از حد به فناوری، کاهش ارتباط انسانی و چالش های اخلاقی مرتبط با حریم خصوصی نیز مورد توجه قرار گرفت.نتایج پژوهش بر ضرورت حرکت از الگوی آموزش سنتی به سوی پرورش تعاملی مبتنی بر فناوری های هوشمند تاکید دارد. بومی سازی سامانه های هوش مصنوعی در چارچوب فرهنگی ایران، توانمندسازی معلمان و تلفیق تجربه های انسانی با یادگیری فناورانه، از الزامات تحقق آموزش فراگیر و اثربخش برای دانش آموزان دارای اوتیسم محسوب می شود.

کلیدواژه ها:

اختلال طیف اوتیسم ، مهارت های اجتماعی ، تعامل انسان–هوش مصنوعی ، آموزش ویژه ، فناوری های هوشمند