یادگیری فعال؛ تجربه ای فراتر از شنیدن و نوشتن

یادگیری فعال به عنوان یکی از رویکردهای نوین و اثربخش در نظام های آموزشی معاصر، فراتر از الگوهای سنتی مبتنی بر شنیدن و نوشتن صرف عمل می کند و یادگیرنده را به کنشگری آگاهانه، مشارکت ذهنی و تعامل مستمر با محتوای یادگیری سوق می دهد. این مقاله با هدف تبیین مفهوم یادگیری فعال و بررسی ابعاد، کارکردها و پیامدهای آموزشی آن، به صورت تحلیلی–توصیفی تدوین شده است. در یادگیری فعال، دانش آموز تنها دریافت کننده منفعل اطلاعات نیست، بلکه از طریق فعالیت هایی مانند بحث گروهی، حل مسئله، یادگیری مبتنی بر پروژه، پرسشگری هدفمند و تجربه عملی، در فرایند ساخت دانش نقش محوری ایفا می کند.یافته های این مقاله نشان می دهد که یادگیری فعال با تقویت تفکر انتقادی، افزایش انگیزه درونی، تعمیق یادگیری و بهبود ماندگاری مطالب در حافظه بلندمدت، زمینه ساز یادگیری معنادار و پایدار می شود. همچنین این رویکرد با توجه به تفاوت های فردی یادگیرندگان، فرصت مشارکت برابر را فراهم کرده و مهارت های شناختی، اجتماعی و فراشناختی را به طور هم زمان پرورش می دهد. نقش معلم در این الگو از انتقال دهنده دانش به تسهیل گر یادگیری تغییر یافته و طراحی موقعیت های یادگیری چالش برانگیز، هدایت تعاملات کلاسی و بازخورددهی موثر از مهم ترین وظایف وی به شمار می رود.نتیجه گیری مقاله حاکی از آن است که بهره گیری هدفمند از یادگیری فعال می تواند کیفیت فرایند تدریس–یادگیری را به طور معناداری ارتقا داده و مدارس را به محیط هایی پویا، مشارکتی و یادگیرنده محور تبدیل کند. ازاین رو، بازنگری در شیوه های تدریس سنتی و حرکت به سوی یادگیری فعال، ضرورتی اجتناب ناپذیر برای پاسخ گویی به نیازهای آموزشی قرن بیست ویکم محسوب می شود.