آینده ارزشیابی تحصیلی؛ از امتحان کاغذی تا تحلیل هوشمند یادگیری

ارزیابی تحصیلی در دهه های اخیر با تغییرات چشمگیر از شیوه های سنتی مبتنی بر پاسخ های تک گزینه ای به رویکردهای یادگیری محور و تحلیل های هوشمند یادگیری مواجه شده است. این مقاله، با هدف بررسی تحولات، چالش ها و الزامات گذار به ارزشیابی هوشمند در سیستم آموزشی ایران، از منظر علمی-تحلیلی به بررسی سه لایه کلیدی می پردازد: نخست، تحول مفهوم ارزشیابی در نهادهای آموزشی و معنای آن برای یادگیری دانش آموزان؛ دوم، نقد و بررسی اجمالی امتحان کاغذی و آزمون های سنتی از منظر اعتبار، پایایی، کارکرد و عدالت آموزشی؛ و سوم، رویکردهای نوین ارزشیابی یادگیری محور و تکوینی و نقشه راه استفاده از فناوری های دیجیتال و داده های کلان در مدرسه. در این راستا، نقش فناوری های دیجیتال، تحلیل یادگیری، و هوش مصنوعی به عنوان ابزارهای ارتقای کیفیت ارزشیابی بررسی می شود. همچنین، ملاحظات اخلاقی، حریم خصوصی و عدالت آموزشی در طراحی و اجرای ارزشیابی هوشمند و الزامات حرفه ای و نهادی برای گذار به این سامانه ها در ایران تحلیل می شود. در پایان، پیشنهاداتی برای سیاست گذاران، مدیران مدارس و معلمان ارائه می شود تا با تدوین چارچوب های رفتاری و فنی منسجم، زمینه ساز بهبود کیفیت یادگیری و عدالت آموزشی باشند. استفاده از مثال های_OBSERVABLE_ از فضای مدارس ایران، مانند طراحی آزمون های یادگیری-محور، بازخوردهای تکوینی به دانش آموزان و استفاده از گزارش های تحلیلی برای معلمان، نشان می دهد که چگونه مفاهیم مطرح شده می تواند در عمل بهبودهای محسوس ایجاد کند. کل مقاله با استناد به منابع معتبر فارسی حوزه آموزش، ارزشیابی تحصیلی، فناوری آموزشی و سیاست گذاری آموزشی نگاشته شده است (ملکی، ۱۳۹۹؛ سازمان پژوهش و برنامه ریزی آموزشی، ۱۴۰۱؛ فخرایی، ۱۳۹۶؛ عباس زاده، ۱۳۹۹؛ سیداحمدی، ۱۳۹۸).

کلیدواژه ها:

کلمات کلیدی:ارزشیابی تحصیلی ، یادگیری محور ، تحلیل داده های آموزشی ، هوش مصنوعی در آموزش ، عدالت آموزشی ، حریم خصوصی