بررسی راهکارها و روش های خلاقانه در کلاسداری معلم

آموزش ابتدایی، سنگ بنای توسعه علمی، فرهنگی و اجتماعی هر جامعه محسوب می شود و محیط یادگیری به عنوان یکی از عوامل کلیدی در شکل دهی تجارب آموزشی و تاثیرگذاری بر فرآیندهای یاددهی-یادگیری، از اهمیت ویژه ای برخوردار است. در سال های اخیر، رویکردهای نوین آموزشی بر ایجاد فضاهای یادگیری پویا، منعطف و دانش آموز-محور تاکید دارند. یکی از این رویکردها، مفهوم «کلاس بدون میز» است که با هدف گسستن از ساختارهای سنتی و محدودکننده کلاس های درس، فضایی را فراهم می آورد که دانش آموزان بتوانند در آن آزادانه حرکت کنند، با یکدیگر و با محتوای آموزشی تعامل موثرتری داشته باشند و محیط یادگیری را متناسب با نیازهای خود تغییر دهند. این پژوهش به بررسی و ارزیابی تاثیر طراحی «کلاس بدون میز» در دوره آموزش ابتدایی بر دو جنبه مهم رشد دانش آموزان، یعنی خلاقیت و تمرکز، می پردازد. روش شناسی پژوهش حاضر از نوع ترکیبی (کیفی-کمی) و طرحی شبه آزمایشی با گروه کنترل و آزمایش خواهد بود. جامعه آماری این پژوهش شامل دانش آموزان دوره ابتدایی در یک منطقه آموزشی مشخص است و نمونه ای از این دانش آموزان به صورت خوشه ای طبقه بندی شده و در دو گروه آزمایش (کلاس بدون میز) و کنترل (کلاس سنتی) قرار خواهند گرفت. برای جمع آوری داده ها از ابزارهای متنوعی از جمله آزمون خلاقیت تورنس (فرم A و B)، ابزارهای سنجش تمرکز (مانند آزمون های شنیداری و دیداری)، پرسشنامه های خودگزارشی و معلم گزارشی، و مشاهده ساختاریافته رفتار دانش آموزان در محیط کلاس استفاده خواهد شد. پس از اجرای مداخله (پیاده سازی کلاس بدون میز برای گروه آزمایش به مدت یک سال تحصیلی) و جمع آوری داده ها در دو مرحله پیش آزمون و پس آزمون، تحلیل های آماری توصیفی (میانگین، انحراف معیار) و استنباطی (مانند آزمون تحلیل واریانس چندمتغیره (MANOVA) و آزمون T مستقل) برای مقایسه گروه ها به کار گرفته خواهد شد. تحلیل داده های کیفی حاصل از مشاهدات و مصاحبه ها نیز با استفاده از روش تحلیل محتوا انجام خواهد شد. نتایج مورد انتظار این پژوهش، روشن ساختن میزان و چگونگی تاثیرگذاری فضای فیزیکی کلاس بدون میز بر ارتقاء سطح خلاقیت (به ویژه مولفه های سیالی، انعطاف پذیری، ابتکار و تفصیل) و بهبود میزان تمرکز دانش آموزان مقطع ابتدایی خواهد بود. در نهایت، یافته های این پژوهش می تواند مبنایی برای تصمیم گیری سیاست گذاران آموزشی، معلمان و طراحان فضاهای آموزشی در جهت ایجاد محیط هایی کارآمدتر و سازگار با نیازهای رشدی کودکان فراهم آورد.

کلیدواژه ها:

کلاس بدون میز ، آموزش ابتدایی ، خلاقیت ، تمرکز ، محیط یادگیری ، یادگیری فعال ، فضای آموزشی.