معناشناسی واژه علم در قرآن

موضوع این تحقیق با عنوان «معناشناسی واژه علم در قرآن» است. این تحقیق از انواع پژوهش های بنیادی است و به روش کتابخانه ای انجام شده است. و روش معناشناسی که در این تحقیق به کار برده شده است، بسیار متفاوت از تحقیقاتی است که تا پیش از این انجام شده است. ما در این پژوهش در پی پاسخ به سوالاتی هستیم از جمله: معناشناسی و در هر مرحله به چه صورتی است در معناشناسی تاریخی ما به چه نتایجی می رسیم و در معناشناسی توصیفی علم چه معانی از واژه علم را برای ما آشکار می سازد. این معناشناسی بیش تر بر مباحث سنتی با پاره ای از ابتکارات مبتنی است. معناشناسی در این تحقیق دو مرحله دارد: تاریخی و توصیفی، شیوه معناشناسی تاریخی از این قرار است: در مرحله اول با استفاده از متون تاریخی و حفظ ترتیب آن ها نمونه های استعمال لغت را از آن ها استخراج و تطورات به وجود آمده در آن را بررسی می کنیم؛ در مرحله دوم اگر ترتیب معنایی لغت قابل شناسایی نبود، از پیش فرض های حاکم بر زبان آموزی کودک استفاده می کنیم؛ مانند تقدم معانی محکیه؛ یعنی آن معنایی که حکایت از صوت طبیعی است و تقدم معانی پیرامونی که نزدیک ترین معانی به محل زندگی اهل زبان است و تقدم معانی حسی و تقدم معانی جزئی و اسمی است. با توجه به بررسی های انجام شده در مرحله معناشناسی تاریخی، علم در دوره قبل از قرآن به دو وجه معنایی وحی و آگاهی بشری آمده است. در ادامه بررسی تطور معنایی علم، علم در دوره قرآنی ملاحظه شده است که آن همچنان به همان وجوه معنایی وحی و آگاهی به کار رفته است. علم در دوره بعد از قرآنی، در عرف های خاص دچار تطور معنایی از نوع توسیع معنایی شده است.در حقیقت معنی شناسی هم زمانی با استفاده از شرایطی مانند بافت کلامی و غیر کلامی در یک زمان و با توجه به حوزه معنایی و روابط جانشینی و هم نشینی صورت می گیرد. در بررسی حوزه معنایی واژه علم در وجه معنایی وحی و کتاب آسمانی، مترداف هایی از جمله قرآن، سلطان، برهان، کلام الله، هدی، صحیفه، نبا و متضادهایی از جمله سفه و ظن و هوی را دربرمی گیرد. حوزه معنایی وجه معنایی آگاهی بشری نیز شامل مترادف هایی مانند رای، ظن، شک، تعقل، تفکر و وجد و در ادامه جهل به عنوان متضاد می شود.

کلیدواژه ها:

معناشناسی ، علم ، معناشناسی تاریخی ، معناشناسی توصیفی ، قرآن