تحول الگوهای یاددهی–یادگیری با بهره گیری از هوش مصنوعی: تحلیل تجربی یادگیری تطبیقی و پیامدهای آموزشی آن

پیشرفت های اخیر در حوزه هوش مصنوعی، زمینه ساز تحول اساسی در الگوهای یاددهی–یادگیری و حرکت به سوی آموزش های تطبیقی و فردمحور شده است. پژوهش حاضر با رویکرد آمیخته، به بررسی اثرات یادگیری مبتنی بر هوش مصنوعی بر عملکرد تحصیلی، انگیزش یادگیری، خودتنظیمی و عدالت آموزشی در بستر نظام آموزشی ایران می پردازد. در بخش کمی، از طرح شبه تجربی با کنترل پیش آزمون استفاده شد و نتایج نشان داد فراگیرانی که در محیط یادگیری مبتنی بر هوش مصنوعی آموزش دیدند، در مقایسه با گروه کنترل، بهبود معناداری در پیشرفت تحصیلی، سرعت تسلط بر مهارت ها و شاخص های خودتنظیمی نشان دادند. همچنین کاهش پراکندگی عملکرد تحصیلی میان فراگیران حاکی از تقویت عدالت آموزشی بود؛ اندازه اثرها در دامنه متوسط تا بالا قرار داشت و پایداری نتایج در مرحله پیگیری میان مدت تایید شد.در بخش کیفی، تحلیل مضمون داده های حاصل از مصاحبه های نیمه ساختاریافته و مشاهدات کلاسی، مضامینی همچون افزایش احساس کنترل فراگیران بر مسیر یادگیری، دریافت بازخوردهای به موقع و هدفمند، کاهش اضطراب ارزشیابی و تغییر نقش معلم از انتقال دهنده دانش به تسهیل گر یادگیری را آشکار ساخت. در عین حال، نگرانی هایی در خصوص حفظ حریم خصوصی داده ها، شفافیت سازوکارهای الگوریتمی و اتکای بیش ازحد به فناوری مطرح شد. تحلیل های تکمیلی نشان داد که اثربخشی یادگیری مبتنی بر هوش مصنوعی به عواملی نظیر کیفیت داده های آموزشی، میزان وفاداری به اجرای الگوی طراحی شده و سبک تدریس معلمان وابسته است. در مجموع، یافته ها حاکی از آن است که بهره گیری آگاهانه، اخلاق مدار و بومی سازی شده از هوش مصنوعی می تواند به یادگیری عمیق تر، کارآمدتر و منصفانه تر منجر شود.

کلیدواژه ها:

یادگیری تطبیقی ، هوش مصنوعی در آموزش ، یادگیری فردمحور ، خودتنظیمی یادگیری ، عدالت آموزشی ، تحول آموزشی